Egg og bacon

Sommaren 2003 reiste eg til Finnmark for frste gong i livet mitt. reise til Finnmark var eit stort steg. Det betydde at eg var ein av dei store gutane. Dei som reiste langt for fiska stor laks. Dei som hadde gode historer som tok dei gjennom vinteren. Historier om fisk s stor at folk som fekk han p kroken berre mtte innsj at denne fekk dei aldri opp. Historiar om ein eksentrisk svenske som var ei blanding av sjaman, Martin Schanche og laksefiskar. Hit skulle eg. Og eg skulle f laks. Eg hadde aldri ftt laks. Men no. No skulle det skje.

Det er ikkje tilfeldig at denne historia kjem til meg no. Sommaren 2017 har eg ikkje vore i Finnmark. Det har eg stort sett vore kvar sommar sidan 2003. Det er eit hol i sjela, ei smerte i hjarta, ei pine i hugen. Eg mista min frste laks p den turen. Men det er ikkje det som blir hugsa. Det er er at eg nesten havna i eit alvorleg og brutalt slagsml p grunn av ein diskusjon om egg og bacon.

Finnmark var eit ukjent omrde for meg. Eg hadde vore i Indre Troms i militret, og kjende til ting som mygg, audemark og harr nr ein eigentleg ville ha anna fisk. No skulle eg til Kirkenes. Der skulle eg og reiseflget leige bil, kyre til Karasjok og bli frakta langt inn p vidda. Me hadde p mystisk vis kome i kontakt med ein kar i Karasjok som hadde sagt seg viljug til kyra oss inn p vidda med traktor. Han hadde og, p underfullt vis, ordna oss hytte der inne. Og han hadde sagt seg viljug til handla inn alt me trengde for eit firedagarars opphald i audemarka. Me skulle komme til Karasjok i to-tretida p natta. Midt i juli er slikt uproblematisk.

Turen inn til elva tok tre-fire timar. Me humpa bak p ein traktoritilhengar, medan lauvmakken datt ned i hovudet p oss og trengde seg inn i alle krikar og krokar.

Me kom fram til elva, og innsg temmeleg fort at vannfringa var mindre enn me hadde vona. Det skulle raskt visa seg at ho faktisk var under det som mtte kunne seiast vera akseptabelt for ha eit visst hp om f laks. Me vart nedrulla. Nokre i gjengen byrja snakka om g lengre opp i elva, til fossen der laksen stoppa. Eg kjende eg var lite klar for slike ekspedisjonar. Turen ville ta lang tid, og eg hadde hyrt mange historier fr dei som hadde vore p slike turar fr om kor strabasise og smertefulle dei kunne vera. Eg ville halda meg i ro p hytta. Me gjekk til ro for natta.

Dagen etter var to-tre i gjengen klare for tur. Eg vart verande att. Eg underskte nromrdet. Hytta vr lg like ved eit gammalt kapell. Det lg ei inngjerda barnegrav ved kapellet. Hustufter i skogen vitna om ei tid der folk hadde opplevd gode og vonde dagar der inne fr oss. Eg kjende meg ille til mote. Det var noko illevarslande og vondt som kvilte i skogane. Mobildekninga var nr ikkje-eksisterande. Dersom ein klatra opp i det hgaste treet og haldt mobiltelefonen s hgt ein kunne, fekk ein akkurat nok signal til kontakta omverda. Eg hugsar framleis dei desperate ropa til kompisen min som ringde heim. Han haldt telefonen hgt opp i lufta og gaulte "ME HAR DET BARE GODT" til kona si.

Eg hadde det ikkje srleg godt. Det var mygg, det var klegg, og, skulle det vise seg, fiskar som t p meg nr eg bada. Eg er ingen badande mann, men der inne p vidda framstod det som noko av det einaste fornuftige elva kunne brukast til. Eg hoppa uti. Der sat eg. Og plutseleg var eg full av fisk. Ikkje laks. Eg var var full av sm fiskar som t av kroppen min.

Stemninga var ikkje god. Me var tre att i leiren, og visste ikkje om me kom til f sj venene vre att. Det skulle vera bjrn i omrdet.

Men me hadde proviant. Me hadde egg, og me hadde bacon.

Det blei bestemt at me skulle eta dette, ettersom kjleskap ikkje fanst, og me frykta at baconet skulle bli surt. Det var nrmare 30 grader i skuggen, trass alt.

Og det va d det skjedde.

Eg er vanlegvis den som lagar mat p tur. Eg likar laga mat. Men denne gongen var det ein annan som tok intitiativ. Eg lg i senga og las. Reint instinktivt merka eg at noko var gale, men eg klarte ikkje setja ord p det. S innsg eg kva det var.

Idioten hadde byrja steike egga fr han steikte baconet.

Eit voldsom raseri velta opp inne i meg. Alle frustrasjonane som var inne i meg vart manifesterte i egga som surra p panna. Kva psykopat er det som steiker egga fr han steiker baconet? Egga blir kalde og fle om dei blir steikte fr baconet. Og her stod han og steikte egga. Vr nye tilmlte proviant.

Eg hoppa ut av senga i blindt raseri.

I ettertid ser eg at eg burde vore meir forsiktig i kritikken min. Det hadde ikkje gtt opp for meg at reiseflget mitt sin sinnstilstand truleg var like skjr som min. Dette frte til at mi utskjelling vart mtt med end sterkare lut fr den eggsteikande mannen. Eg hadde ftt nok, og la i veg med ei tirade om kor aldeles og totalt ubrukeleg han var. Ikkje berre til steika egg og bacon, men p alle omrde i livet som m seiast vera meiningsfulle. Han tok att med same mynt. Me sg begge etter knivar eller kser. Dei hadde heldigvis dei andre teke med seg p tur for forsvara seg mot bjrn.

Korleis me klarte roa oss ned, er det ingen av oss som hugsar. Det heile er vekke i eit slags svart hol.

Nokre timar etter kom dei andre tilbake fr ekspedisjonen sin. Dei hadde sett laksar p tjue kilo, sa dei. Dei hadde sett spor etter bjrn, sa dei.

S spurde dei om det verkeleg var slik fatt at me hadde ete opp alt baconet.

 

Dramatikk

Eg trur eg har blitt lei av fiska laks. Og eg trur eg har blitt lei av fotball.

Det kan vera at dette er ein klassisk sndagskveldsdepresjon.

Eller s kan det vera at livet mitt har endra seg dramatisk.

Eg skal opp 06.30

Eg skal opp 06.30. Eg har ikkje tid til hjelpa deg no. Du m klare deg sjlv. Himmel. Du er over frti r. Skal ikkje du p arbeid i morgon? Burde du ikkje berre kome deg i seng, i staden for sitja her og masa om at du har lyst til skriva noko p bloggen din? Eg har aldri lese bloggen din ein gong, og s spr du meg om kva du skal skriva om? Dette gr ikkje. Du kan ikkje koma rekande og sprja om slikt. Kva veit vel eg om kva du skal skriva? Jau. Eg har eitt tips: Dersom du ikkje har noko skriva om, s IKKJE skriv. Det er det beste rdet du kan f av meg. S. Kan eg f leggja meg? Takk. 

Julebrev 2015

Kjre familie, venner og alle andre som les dette.

2015 har vore eit heilt vanleg r. Det har ikkje skjedd noko spesielt i livet mitt. Eg bur framleis i eit bltt hus p Finny, og arbeidar framleis p Lundeneset og i Ryfylke Livsgnist. Eg kyrer framleis el-bil, og eg vert framleis irritert p dei som meiner at alle el-bilsjfrar er snyltarar p samfunnet.

Det einaste som vel m kunna seiast ha skjedd av strre ting, er at eg har blitt 40 r. Det er vel ikkje akkurat ein prestasjon, meir eit faktum. Eg feira dagen opptil fleire gonger og p ulike mtar. Alt var gildt.

Eg haringen ungar eg kan fortelja om framgongen til i julebrev, men eg har ftt to nieser som eg er med s mykje eg kan. Erle (2,5) og Ane (straks 1) har s definitivt hatt framgong i 2015. Erle har lrt snakka s godt at det gr an ha ganske s djupe samtalar med henne, og Ane har klart ved vrling kommunisera spass godt at onkel Kre veit nr han m g rundt og bre henne, og nr det er OK setje seg ned.

Folk plar og fortelja kva dei syslar med i desse julebreva som blir sende ut. Eg syslar ikkje med s mykje. I 2015 har eg reist litt, og fiska litt laks. Samt vore p arbeid. Det er kjekt vera p arbeid. Det er vel slik at eg n har vore p same arbeidsplassen sidan august 2002. Dei frste elevane mine har bikka 30. Med andre ord er det ikkje lenge til dei frste ungane av dei frste elevane mine byrjar p vidaregande. Det kan vera at eg d m ta ei vareteljing og finna ut at eg har vore p same stad lenge nok. Inntil vidare er det i grunnen kjekkare enn det har vore nokon gong. Problemet er at eg treff s forbaska mange kjekke folk gjennom denne jobben, og d vert det fort eit herk avslutta det heile.

ha to liv har og mange fremoner. Nr eg er p Finny, er det ingen som sender opp rakettar utforbi soverommet mitt. Nr eg er p Lundeneset, har eg folk vera med og noko finna p alltid.

2015 har og vore eit r der eg har blitt klar over at samfunnet vrt er p veg til bli ydelagt. Det er visst ikkje aldeles for seint gjera noko med det, men det som m gjerast hyrest spass ilte triveleg ut at eg heller er viljug til ta sjansen p at det gr greitt sleppa nokre forhutla flyktningar inn i landet vrt. Men det er klart, dette er veldig naivt. Taktikken min er vera snill med flyktningane, slik at dei i det minste ventar ei stund med skyta meg nr dei skal oppretta kalifatet her om ein ti-femten r.

Tidlegare i dag var eg ein stad der det vart baka julekaker. Ei av jentene som dreiv og baka, sa plutseleg, heilt ut avdet bl: Kvifor kan ikkje berre alle vera snille med kvarandre?

Eg hadde ikkje noko godt svar. Eg sa vel noko slikt som at me m prva vera godemed kvarandre, alle saman. Og s fr me vona at det smittar over. Og at dette er noko kvar enkelt person m tenkja over og gjera noko med. Dersom me er sinte og ugreie, endar det som regel aldri godt.

Med dette vil eg seia at alle m ha ei s god jul dei er i stand til.

Eg vil og beklaga for ha skrive det mest deprimerande julebrevet eg nokon gong har lese. rsaka til at eg aldri skriv slike brev, br no vera openberra for alt folket.

Sommarbten

I morgon kjem NRK sin sommarbt til Finny. Dette er ei hending som har prega samfunnet eg bur i i nokre mnadar no. Sommarbten kjem. Me fr vist oss fram. Me skal p fjernsyn, heile gjengen. Og du og du s gildt det er.

Eg har vore, ikkje uventa for dei som kjenner meg, noko avmlt. Eg tykkjer det er pinleg sj folk som str og hoppar opp og ned bak kamera nr journalistar intervjuar gjester. Og end verre m det jo vera om eg faktisk kjenner hopparane. Eg tykkjer det er skrekkeleg nr folk fr Finny er p fjernsynet og seier nautne ting dei aldri skulle ha sagt. At NRK bestemte seg for leggja turen til Finny, tykte eg sleis hyrtes temmeleg skremmande og farleg ut, bde for mitt og kommunen sitt omdmme. Me driv trass alt og prver gjera oss lekre for andre kommunar som me skal bli slegne saman med.

Frste del av sommaren 2011 vart i Norge prega av at NRK sende Hurtigruta minutt for minutt. Eg var ein stor tilhengar av dette, og sg s mykje eg kunne. Srleg etter at Polarsirkelen var kryssa, tykte eg dette var spektakulrt triveleg sj p. Folka som stod p knatt og knaus og vinka til bten. P stader ikkje ein gong Oddgeir Bruaset har laga TV-program fr. Det hender faktisk at eg grev fram nokre klipp fr arkivet fr denne turen, og tek ei ilta reise tilbake til ei tid d nokre ting var mindre kompliserte i landet vrt.

S det er ikkje det at eg var skeptisk til konseptet i utgongspunktet. Slett ikkje. Sjlv om det alltid kan bli for mykje av det godt. Men der Hurtigruta haldt seg heilt ute ved kysten, kunne Sommarbten ta avstikkarar og helsa p stader som slett ikkje fr hurtigruteanlp og andre staselege vitjingar. S det er jo ikkje rein kopi. Sjlv om ein knaus stort sett er ein knaus, og eit flagg eit flagg.

Men det varalts noko med hoppande folk, btar som kyrer med piratflagg, toskar som tffar seg p vannscooterar og slikt eg var skeptisk til. For eg kan leva med det nr folk andre stader gjer dette. Dei oppfrer seg jo berre slik eg forventar framande skal oppfra seg. Men vissleiken om at ogs finnyfolk kom til toska seg til p riksdekkande fjernsyn, var ikkje noko eg var overveldande begeistra for.

S, i kveld, sg eig ei melding p Twitter. Der var det eg har skrive til no omtrent oppsumert i eitt enkelt sprsml:

Er jeg alene om synes Sommerbten er et pinlig og fryktelig kjedelig konsept? (@BNmarit)

Meldinga vekte engasjement, og det var fleire som ytra seg med meininga si.

Og det fekk meg til tenkja litt.

Dei siste dagane har det nemleg hendt eit par ting som har gjort at eg nok ser litt annleis p sommarbtvisitasen p Finny i morgon.

I fremiddag sat eg og sg p direktesendinga p veg mot Utsira. Eg har ikkje sett eit einaste minutt av direktesendinga til n i r, s eg veit ikkje om det var spesielt i dag, men for meg blei det akkurat som oppleva den lyse og lette stemninga fr tidleg juli 2011 om att. Eg fekk, til mi store overrasking, klump i halsen. Folk p svaberg og knausar, viftande med flagg og plakatar med helsingar. Det var noko vakkert og gripande over det heile.

Og s: Finny kommune legg opp til stormnstring i morgon. Dei har verkeleg grepe tak i at Sommarbten kjem, og arrangerer folkefest. I same slengen har dei slege seg saman med ein av misjonsorganisasjonane p Finny - me har trass alt haugevis med kyrkjer og bedehus p yane vre - og laga det slik til at heile dagen blir ein gigantisk innsamlingsaksjon til eit sjukehus i Nepal. Det byrjar bli nokre mnadar sidan jordskjelvet no, og verda si merksemd har flytta seg langt vekk fr folk som framleis lid og treng hjelp. Ikkje ein gong den suraste humanetikar br kunne klara irritera seg over dette. Men eg har teke feil nr det gjeld humanetikarar fr.

Det blir basar, det blir matsalg, det blir nesten som ein liten festival. Eg har som sagt vore temmeleg avmlt til heile sommarbtbesket, og har nok ikkje gjort ein god nok jobb med setja meg inn i kva kommunen planlegg. Eg har vore mest konsentrert om svara "nei" til vera med og ta ansvar for ulike ting som skal skje denne dagen. Det er laksesesong, trass alt. Og ein veit aldri nr regnet kjem. Men dei siste par dagane har det for alvor gtt opp for meg kor imponerande innsatsen denne dagen faktisk er. Det skulle ei mild utskjelling fr ein kompis til for f alvoret til g opp for meg. "Dersom du tykkjer dette er flaut og pinleg, er du ein strre tosk enn eg trudde", sa han. Og han har sjlvsagt rett.

Eg kjem neppe til st p spissen av Vignes-neset og hoppa med eit flagg, men eg har tenkt meg ut og setja teinene ein gong p fremiddagen. Og nr bten kjem til Judaberg, er det ein viss fare for at eg har teke turen inn for treffa kjende, sj mor mi bli intervjua av Tore Strmy og sttta Nepal-innsamlinga.

Men eg skal ikkje st og hoppa bak kamera nr mor mi snakkar om tomatsyltetyet sitt. Eg lovar.

Glasdra

P veg ut fr badet i dag var det rett fr ein av desse tinga som ville gjort bror min djupt lukkeleg, skjedde. Eg var p nre nippet til g rett gjennom ei glasdr. Vanlegvis er dra pen. Dei siste dagane har det vore s kaldt og gufse at eg har prvd ha ho att for at den stakkar panelovnen min skal ha ein sjanse til halde stova mi varm i leiligheten min p Lundeneset.

Vel vel. Som s mange gonger fr fekk denne vesle hendinga mi meg til tenkja. P stader eg har budd, og p det som har skjedd der. Eg fekk behov for ta ein gjennomgang.

Nordre Vignes, 1975-1994
Barndomsheimen. Ein stor tomannsbolig. Vil alltid vera det som er heime. Enorme minner. Blir framleis vitja ofte. Ein dag p Finny utan at eg stikk innom her er sjeldan. Etter at foreldra mine bygde ut kjkkenet til bli ein slags spektakulr observarsjonspost over Boknafjorden har attraktiviteten auka ytterlegare.

Bibelskulen Bildy, 1994-1995
Her budde eg p eit internatrom. Mellom tre damer. Ei fr Volda, ei fr Bjerkreim og ei fr cirka Kvinesdal. Det var triveleg. Det var den frste staden eg budde utan foreldra mine. Eg fekk nokre gode vener der. Den av dei eg hadde mest med gjere er dd. Det plagar meg. Eg har vore tilbake ein gong etter at eg gjekk der. Det som mtte ha vore av magi var borte.

Granlunden 5b, Stavanger 1995-1997
Her budde eg med Tor yvind. Eg studerte. Jus frste ret. Det var ikkje noko srleg. S kristendom. Det var betre. Leiligheten var gigantisk. Me sparka fotball der inne. Dette var den tida i livet mitt der eg t fiskepinnar. Eg langskjems av mykje som skjedde her. Fiskepinnane er berre byrjinga. Etter at eg flytta fortsette Tor yvind bu der. Eg trur eg var innom ein gong medan han og kona budde der. Han me leigde av, er dd. Eg lurar av og til p korleis det gjekk med kona og dottera.

52 Holland Park, London 1997-1998
Det lukkelgaste og viktigaste ret i mitt liv. Eg budde p to forskjellige rom. Sm. Naboane hyrte alt eg foretok meg. Det hadde ingen livsforringande effekter. For meg. Dette var eit r utan bekymringar av nokre slag. Kfuk-hjemmet blir framleis hyppig vitja nr eg er i London. seie at London-ret har prega meg i etterkant er ikkje overdriva.

Maukstadmoen, Indre Troms 1998-1999
Militret. Eit r eg er takksam for ha ftt oppleva. Utan militret, ingen Erik Lunde. Livet mitt ville vore fattig utan Erik Lunde. Me var fire presteassistentar, ein vietnameser og ein halvgalen same p rommet. Det gjekk gale ved opptil fleire hve.

Mllegata 96, Stavanger, 1999-2001
Studenbule. Andre etasje i gammalt hus. Her budde eg med fleire. Stian. Bjarne Hvard. Knut. Tommen. Sikkert ikkje pussa opp sidan femti, sekstitalet. Me stortreivst. Heilt til me sg oss nydde til flytta ut p grunn av utidig innblanding i privatlivet fr dei som var huseigarar. Det er mogeleg at huseigarane har ein annan versjon av kva som skjedde enn oss, men det kokar ned til at dei trudde me opererte eit bordell og dreiv med narkotikasalg. Denslags skuldingar kunne me ikkje leva med.

Furrasgate, Stavanger 2001-2002
Eit kort opphald. Ein lg leilighet. Inngangen lukta rotte. Men ellers var det greit. Ingen srlege kjensler for denne plassen. Eg budde her med Knut. Han var stort sett ute og sprang etter damer.

Huset til Lars Dalen, Lunde, 2002-2006
Her budde eg dei fire frste ra p Lundeneset. For frste gong budde eg heilt leine i ein leilighet. Internett var kome for bli. Ein legendarisk stad bu for ein ungkar. Eg held framleis dusjen hj Lars Dalen for vera den beste eg har brukt. Ein unik kombinasjon av trykk og temperatur.

Kindingstad, Finny, 2006 -
Huset mitt. Som eg kjpte i september 2006. Som lek fr taket fordi takpappen i flge Kjell Morten er noko drit. Her har eg hatt mange av dei lukkelegaste augneblinkane i livet mitt. Og nokre av dei tyngste. Det er vel slik det er med hus.

Leilighet nummer 1 p Lundeneset, 2006-2008
D eg kjpte meg hus p Finny, mtte eg foreta reduksjon av kostnadar. Eg flytta inn med to damer som eg jobba med. Det var eit interessant eksperiment. Eg hadde mine tankar om korleis det skulle vera bu i kollektiv. Desse innebar til dmes at eg tenkte at det kunne vera ein god ide ha ein slags plan for felles gjereml som vasking av ulike rom, stvsuging og slik. Damene meinte at dette kom til g av seg sjlv. Eg sa at det kom heilt sikkert til g av seg sjlv, men at utan faste rammer p dette omrdet kom min innsats til bli svrt laber. Eg fekk rett. Dei hadde nok lyst til ta meg av dage mange gonger. Heldigvis lot dei set alltid blidgjera ved at eg laga god middag til dei. To vekers surmulling vart reparert med ein reinsdyrfiletmiddag. Tenk om livet ellers hadde vore s lett. Dei siste par mnadane i dette huset budde eg berre med ei av damene. Ho andre stakk. Eg trur ikkje det var min feil, men er ikkje heilt sikker. Opphaldet i denne leiligheten enda med at eg flytta ut ei veke fr eg eigentleg skulle, fordi ho som eg budde med fekk besk av ei venninne som brukte grillen min som askebeger. Eg likar ikkje at folk brukar grillen min som askebeger.

Leilighet nummer 2 p Lundeneset, 2008-2013
Her budde eg med Andreas og Eirik. Andreas er fdd i 1988, men har s lenge eg har kjent han oppfrt seg meir vakse og ansvarleg enn det eg har vore i stand til. Eirik er og 88-modell. Han var meir som meg, og kunne finna p bli sitjande oppe ei heil natt om det passa seg slik. Leiligheten bar preg av ikkje ha vore pussa opp p r og dag, men hadde av alle ting varmekablar i golvet p soverommet mitt. Og s hadde me ein gild terrasse der me kunne brenna bl i blpanne. Sommar som vinter. Denne leiligheten har eg sove ekstremt mykje i. Eit par av ra her gjekk eg nrmast i hi om vinteren. Sov og sov fr november til februar. Eg og Andreas klarte oss godt. S godt at eg fekk vera toastmaster i bryllupet hans. Honoraret var at han betalte det me hadde utestande p straumrekningen. Eg veit ikkje kor mykje det var. Men eg veit kva det skuldast. Varmekablane p soverommet mitt.

Leilighet nummer 3 p Lundeneset, 2013-
Den frste nyoppussa leiligheten min p Lundeneset. Kvite, reine flater. Sjlvkomponert kunst p veggane. Stl-bord og svarte barkrakkar. Eit stilistisk meisterverk.

Og s var det denne glasdra d. Som starta heile denne tankeverksemda. Det blei, av alle ting, litt alvorleg for meg dette med glasdra. Tenk om eg berre hadde brasa gjennom henne? Eg hadde jo blitt alvorleg skada. Bror min kjrte handa gjennom ei glasdr i fjor. Eg var p vei til G gjennom. I s godt som Adams drakt. Det kunne blitt svrt, svrt sterke scener for redningsmannskapet.


Mrket

Livet er forunderleg. Eg er ein av dei som alltid gr rundt og reknar med at bde den eine og den andre katastrofen skal rke meg. Eg tenkjer p br dd, sjukdom og ulykker rett som det er. D bombene gjekk av i London i 2005, og sster mi akkurat hadde flytta dit etter sterk oppfordring fr meg, var eg sikker p at ho var sprengt i fillebitar d eg ikkje kom gjennom p telefonen til henne. Etter seks timar fekk eg stadfesta at ho slett ikkje var dd, men at mobilnettet, ikkje sster mi, var sprengt. For ein lettelse.

Ein novemberdag i 2008 fekk eg telefon medan eg hadde engelsktime. Nummeret var ukjent. Eg gjekk ut p gangen og svara. Ein mann presenterte seg som sjefen til bror min. Han hadde ikkje kome p arbeid, og dei var bekymra for han. Det var ikkje likt han ikkje mte p jobb utan gi beskjed. Eg slapp alt eg hadde i hendene. Eg fekk fekk tak i sskenbarnet mitt i Oslo, og han sette avgarde til leiligheten til bror min. Eg ga beskjed om at eg mtte reise heim. Noko sa meg at noko var alvorleg gale. Eg var overtydd om at bror min var dd. I bilen p veg heimover kjempa eg med halda tankane vekke. Noko hadde sikkert skjedd som gjorde at han ikkje var p jobb. Likevel. Denne gnagande kjensla av at noko var alvorleg gale.

Eit snaut r seinare skjedde det igjen. Oddvar sin sjef ringte meg og sa at n var han ikkje f fatt i. Sidan sist hadde han vore sjukmeldt, vore heime ei stund, for s reise tilbake til Oslo og starte opp p jobb igjen. Han hadde gtt p ein smell. Slikt skjer. Folk gr p smellar, og reiser seg att. Men no fekk dei ikkje tak i han.

Denne gongen var eg heilt sikker p at eg aldri kom til sj bror min att. Brikkene fall p plass for meg. Han hadde teke livet sitt.

Det viste seg at fasiten ikkje var mykje annleis. Han kom p nr mirakulst vis fr sjlvmordsforsket. Han kom heim. Han fekk seg arbeid p Finny, han bygde opp eit nytt liv. Han starta firma og byrja halda fredrag om den nr fatale tida i Oslo.

Eg hugsar godt dei gongene eg trudde sster og bror min var dde. Srleg den siste gongen. D eg verkeleg var aldeles sikker p at no, no har det gtt gale. Eg grssar framleis ved tanken p kor nre det m ha vore at det faktisk vart slik. At han skulle d fr oss. Det var som st p kanten av eit stup, og vera p nippet til bli kasta ut i eit botnlaust, svart hav. Eit hav som ville vera altoppslukande og grufullt. Endelaust, svart, utan ende pinefult.

Men eg vart ikkje kasta uti. Eg fekk berre eit glimt av det som venta.

Natt til laurdag sat eg og spela med to kompisar. Den eine av dei spurte om eg hadde ftt med meg ulykka p Austlandet, der to unge jenter lg p sjukehus etter ei stygg ulykke. Han visste at eg kjende sstera til ei av jentene.

Sndag fremiddag dde Sara, sster til Maria Nelly. Ho vart berre 13 r.

Eg har vore nr p mista ein bror. Likevel er avgrunnen mellom nesten ha mista og faktisk ha mista s stor at det kjennest som krenkjande skriva noko som kan oppfattast som ei kobling mellom dei to. Maria Nelly og familien hennar har opplevd det som m framst som eit forferdeleg, verkeleg mareritt. Og eg har s inderleg, inderleg vondt av dei.

Nr eg hyrer om ulykker og liding, gr det sjeldan inn p meg. Verdas vondskap har lita innverknad p min kvardag. Ingen hadde klart st oppreist dersom ein skulle teke innover seg alt det fle som skjer. Tragedier skjer. Kvar dag. Over alt. No har det ramma ei som str meg nr, og mange med henne. Eg str p utsida, og kan ikkje frstilla meg kor grufullt dei m kjenna det. Dei har blitt kasta ut i det botnlause, svarte havet. Dei har blitt trykka ned i djupet, og eg kan ikkje forestille meg kor grufullt det m kjennast.

Kvifor eg skriv dette? Eg veit ikkje. Men etter sndag fremiddag er det berre dette som kvernar i hovudet mitt. Om att og om att. Eg m f det ut.

Det er berre s vondt, dette. S alvorleg meiningslaust og frykteleg.

Eg vonar familiane som er rka vil klara koma seg tilbake p ftene. Klarar dei reisa seg etter noko slikt som dette, er det ingen grenser for kva dei kan klara.

Kvil i fred, Sara.

Hotmail og Messenger

At 1997 er 20 r sidan om ikkje s altfor lenge, er aldeles ubegripeleg. Eg budde i London. Internett var noko eg svidt hadde vore borti ret fr, d eg hadde begynt studera. Eg studerte strengt tatt ret fr ogs, men eg fann fort ut at ret p jus-studiet betre kunne brukast til anna enn studera spissfindige lovar. Min personlege rekord i bowling fr det ret, str fjellsttt framleis. Det var ogs det ret av mitt liv eg har vore nrmast klare lfte mi eiga kroppsvekt i benkpress. Heldigvis vart det mindre av bde bowling og benkpress i ra som kom. For mykje av denslags gir drlegare livskvalitet, fann eg ut. Men det er ei anna historie.

Det eg skal snakka om - eller rettare sagt mimra om - no, har med internett gjera. Og Hotmail. Det er seint p kvelden, eg burde vore i seng, men eg sov middag tre timar i dag og kjem ikkje til f sova om eg legg meg no. D er det betre gjera noko av det eg gjer best - mimra og sj tilbake p tider som var. Nokre av de som les bloggen min veit at de har kjefta p meg mange gonger fordi eg er melankolsk og lettrrt, men slik er det. Eg er ein slik som kan finna p bli tankefull berre eg knuser eit glas.

I kveld fann eg nemleg ut at alle mailane p Hotmail-kontoen min var sletta. Borte. For alltid.

Det byrja med at eg ville finna den frste mailen eg hadde ftt fr ein god ven og slektning i Amerika. Han dydde for berre nokre veker sidan. Han var tremenningen min, barnebarn av bror til min farfar. Me hadde mykje kontakt sidan eg traff han frste gong i 2002. Og no skulle eg finna dei frste mailane me utveksla, tenkte eg. Det tenkte ikkje Microsoft.

Det m ha vore i august eller september 1997. Eg gjekk nedover Portobello Road, og var p utkikk etter ein internett-kafe. Eg hadde hyrt at slike skulle finnast. Ikkje s langt nede i gata, fann eg ein. Portobello Gold. Eg gjekk inn, og betalte 6 pund for surfa p internettet ein time. Eg hadde hatt epost-adresse ret fr, men n var eg slutta som student p Misjonshgskulen og mtte st p eigne epost-bein. Fyren som jobba p internettkafeen sa at eg MTTE jo berre oppretta ein Hotmail-konto. S d gjorde eg det. Eg mtte velga eit brukarnavn. Eg valde kvignes. Eg mtte velga eit passord. Passordet har fulgt meg - i ulike versjonar - sidan. Den einaste staden eg framleis bruker det originale Hotmail-passordet mitt , er p innlogginga til SAS.

Og vips, s hadde epost-eventyret mitt starta. Eg skreiv nokre korte meldingar til folk eg hadde hatt epost-adressa til ret fr - og s byrja snballen rulla. Internettet var fantastisk. Det var kjrleik, lidenskap og takksemd. Eg visste at me kom til bli veldig gode vener, eg og nettet. Og e-posten var ein del av det.

Ein kuriositet: P denne tida gjekk det an g inn p www.posten.no - skriva ein epost til dei - og f dei til skriva denne ut og senda i vanleg post til folk. Det var berre mormor som mottok slike brev fr meg.

ret etter London var eg i militret. Reint internett- og epostmessig vart det ei rkenvandring. Me hadde tilgang p internett eit par gonger i mnaden, og berre etter at me hadde gjennomgtt eit kurs som n i ettertid framstr som ganske latterleg. Men eg starta leita etter slektningar i USA p nettet. Og ville prva komma i kontakt med dei. Det vart mange mailar til Vignesar rundtforbi i USA - det er eit veldig vanleg navn skulle det visa seg - fr eg fann ut at mine slekningar hadde ein ekstra s i navnet. Alts Vigness.

Digresjon: Grunnen til denne ekstra s-en er mest truleg den gamle finnydialekta - og mten navnet vart uttalt p. Eg brukar ein mellomting - alst mellom den gamle uttalen og byas-uttalen. Bror min brukar byas-uttalen. Onkel Ingvar ogs. Vignes med lang i. Viiiiignes. Den gamle, derimot, hadde kort i, dobbel g og nesten ikkje e i det heile. Alts viggns med trykk p i-en. D gamle Daniel kom til Amerika, har hans uttale av navnet frt til at det vart skrive med to s-ar. Vre amerikanske slekningar uttalar sleis etternavnet sitt p same mte som folk p Finny gjorde p byrjinga av nittenhundretalet. Denne digresjonen er forvrig basert p skalla superenkel forskning - utleda av mi noko over gjennomsnittlege interesse for fonetikk.

Men eg traff alts blink etter kvart. Eg fekk kontakt med slekta mi. Den frste eposten eg sende til Dan var fr Maukstadmoen i indre Troms, ein vinterdag i 1999. Han hugsa alltid ppeika kor stakkarsleg og forkommen eg hyrdest ut d eg la ut om militrlivet for han. Eg teikna ikkje akkurat eit bilete av ein tff soldat. Me lo mykje av det.

ret etter militret byrja eg for alvor p den vegen som - utan at eg visste det d - frte til at eg sat i ein sofa p Lundeneset i Vindafjord kommune mange r seinare. Eg studerte engelsk p hgskulen i Stavanger. Det ret vart MSN Messenger lansert. Eg m ha vore svrt tidleg med ta tenesta i bruk - Messenger vart lansert i juli 1999, og eg var p plass p datarommet p hgskulen ein mnad seinare. MSN messenger integrerte mail og skalla chatting - alts drs - og revolusjonerte mten eg kommuniserte med omverda. Det er interessant tenkja p at eg p dette tidspunktet framleis ikkje hadde skaffa meg mobiltelefon

Det var rart kor fort en nye teknologien vart integrert i kvardagen. Me fek oss internett heime hj mor og far p denne tida - men det var framleis til dmes heilt uaktuelt leggja inn nett i huset me budde i i Stavanger. Denslags var luksus.Men du, kor lyst eg hadde p det.

Heilt fram til 2005 var det meg og Hotmail. Ein oktoberdag dette ret, oppretta eg imidlertid konto p Gmail. Hotmail forsvann gradivs ut, men MSN messenger bestod i mange r etterp. Eg passa alltid p logga meg inn p Hotmail for sjekka om det var kome noko spanande i innboksen dei siste mnadane, men etter kvart vart det lenger og lenger mellom beska der. MSN messenger er ogs s og seie ute n.Det skal visstnok leggjast ned innan kort tid.

Og i kveld fann eg alts ut at alle dei gamle hotmailane mine er sletta. Alt fr 1997 til 2005. Mest truleg fordi det er for lenge sidan eg var logga inn sist. S d berre sletta dei alt. Dei frste ra av epost-livet mitt. Borte for alltid. For ein gjeng, dette Microsoft. Det er jo litt som brenna ein bankboks, berre fordi eigaren glymde stikka innom p ei stund.

No er det meg og gmail.

Gmail slettar ikkje noko som helst.

Der ligg alt. Det ligg eit tastetrykk vekke. Dersom eg skal ska for finna noko, risikerer eg finna ting eg skreiv til, eller fekk fr nokon, i ei heilt anna tid.

D blir eg sitjande og sj, tenkja og fundera. Fr eg leitar vidare etter det eg skulle finna.

Kva er best?

At alt forsvinn, eller at alt ligg der, ein millimeter under overflata?

Eg veit sanneleg ikkje.

TV-mannen

Der sat eg, i mi eiga stove, og livet mitt passerte revy. P tv-skjermen. Og eg kunne ingenting gjera. Eg var stiv av skrekk, og tenkte at no, no kan kva som helst skje.

Lat oss skrua tida litt tilbake. Ein time tilbake. Eller kanskje litt meir.

Det har seg slik at eg er ein av dei utvalgte her i landet som er med i det skalla TV-panelet. Det betyr at eg har ein mlar heime hj meg som registrerer kva eg ser p fjernsyn, kor lenge eg ser p det, kven eg har besk av nr eg ser p, og s vidare. Dette betyr at eg fler at eg har eit snev av makt, srleg over dei kommersielle kanalane. Denne makta utver eg mellom anna ved demonstrativt sj p TV like fr Hver gang vi mtes, for s skifta kanal NYAKTIG nr programmet startar. S sit eg der og tenkjer at n fekk TV2 noko tenkja p, nr dei fr vita at ein litt vrang 37r gammal mann ikkje likar sj p grtande artistar med behov for medieeksponering.

Til vanleg str denne boksen der og gjer jobben sin utan at eg treng gjera s mykje anna enn trykkja p ein knapp for gi beskjed om at eg ser p. Men i det siste har eg skifta ut litt tv-utstyr og kjpt litt nye saker. S d prvde eg kobla til desse nye tinga sjlv, og tenkte at det sikkert fungerte utmerka. Det gjorde det sjlvsagt ikkje, og eg fekk telefon fr tvmlar-folka. Dei mtte sendte tv-mannen sin for ordna opp i det eg hadde ydelagt.

Ein av dei nye tinga eg har skaffa meg, er ein skalla Apple TV. Det er ein liten boks som mellom anna gjer at eg kan senda musikk trdlaust fr mobiltelefonen min til stereoanlegget. Det er ein ganske stilig liten dings. Apple TV har og ein skjermsparar-funksjon som gjer at det etter ei viss tid utan aktivitet p skjermen blir vist bilder. Skjermspararen med ville dyr er min favoritt. Her er bde isbjrnar, pingvinar, elefantar og lver.

Det gr ogs an kobla denne skjermspararen slik at han i staden for visa sebra, gnu og gaupe viser bilda som ligg p mobiltelefonen. Ein livsfarleg funksjon, med andre ord. Meir om akkurat denne funksjonen kjem eg tilbake til.

Tv-mannen til tvmlar-folka er ein usedvanleg triveleg kar. Eg hadde berre mtt han ein gong fr, det var d han var for setja boksen inn hj meg frste gongen. Han kom klokka halv tte om morgonen, frisk som ein fisk og s blid at ein kunne mistenkt han for vera medisinert. Sanninga er vel heller at han er eit av desse evinnelege a-menneska som er skuld i at me har eit samfunn som startar sviva to timar for tidleg kvar dag.

Men no var alts tv-mannen p veg tilbake til mitt hus for fiksa opp i mitt koblings-rot. Han kom inn i stova, starta opprydding i kablar og pusla p med sitt. Eg pusla p med mitt ? som akkurat d var eting av rundtsykke med ost og tomat. S spurte han om eg kunne kobla p Apple TV-boksen, slik at ogs den kunne integrerast i mlinga av mine sjarvanar. Eg assisterte sjlvsagt, og fann ein film p Youtube som vart brukt til oppkoblingskalibrering eller kva det n heiter. Eg trekte meg tilbake til rundstykka, og lot han jobba vidare i fred.

Det var d eg lfta blikket fr pc-skjermen eit minutt eller to seinare at eg innsg at katastrofen allerede hadde skjedd, og at det ikkje var noko som helst eg kunne gjera for forhindra den totale, absolutte og fullstendige audmjukinga.

Av grunnar eg framleis ikkje heilt har klart nsta opp i, hadde eg sett skjermspararen til visa bildene p telefonen min.

Eg er ikkje ein mann med store hemmeligheter. Eg lever eit ganske pent og gjennomsnitteleg liv. P min telefon finn ein ingen bilete av nakne naboar tatt gjennom halvveis lukka persienner. Eller sjlvportrett i Adams drakt tatt ved hjelp av baderomsspegel. Likevel har eg bilder p telefonen eg ikkje vil skal visast til andre enn folk eg kjenner ? og nokre som ikkje treng visast til andre enn vener som kjenner dei involverte ? og d helst litt seint p kvelden med rein underhaldning som freml. Eg har nok ogs nokre bilde som dei avbilda p ingen som helst mte ville ha likt om eg la ut p internettet, men som trass alt berre er morosame og ufarlege.

Som einsleg mannn p snart 40 r m ein rekna med spekulasjonar kring sin sivile status. Er han homo og redd for komma ut av skpet? Er det noko alvorleg gale med han sidan han ikkje er gift? Noko me ikkje veit om? Reiser han til Thailand og fr utlp for lystene sine der?

Eg har ikkje noko imot bli spekulert om, og meir enn ein gong har eg lagt opp til spekulasjonar meir eller mindre bevisst. Men dersom det teiknar seg eit bilete av meg som ikkje stemmer med rynda, set eg sjlvsagt ikkje srleg stor pris p det. Srleg nr aldeles ukjende personar er inne i biletet.

Ukjende personar som denne tv-mannen. Som no sat i sofaen min og sg alle bileta fr mobiltelefonen min flimra over skjermen. Og ikkje berre bilete eg har teke sjlv. Ogs bilde eg har ftt tilsendt fr andre har lagra seg i albumet mitt. Og skjermdumpar eg har teke. Eg tek ofte skjermdumpar av ting eg tykkjer er rart, morosamt eller p annan mte underhaldande. Somme tider er det ting som teke ut fr samanhengen sin kan f meg til framst i eit litt rart lys. Som den skjermdumpen fr Aftenbladet om korleis ein kan bli gravid, illustrert av eit par som er inne i avslutninga av dei innledande rundane fr ein gjennomfrer aktiviteten som ofte frer til graviditet. Den skjermdumpen tok eg for senda han ut p Twitter saman med ein syrleg kommentar om kor nautne Aftenbladet har blitt i det siste. Lausriven fr denne samanhengen kan han framst som noko rar ha i albumet p telefonen sin. Eller skjermdumpen av ei uheldig overskrift i ei stygg valdteksak som eg tok fordi han kanskje kan brukast i undervisningssamahang ein gong. Ute av kontekst ser det rart ut ha slikt liggande p mobilen. For ikkje snakka om bilder fr turar eg har vore p, av kompisar hoppande rundt i undikken p hotellrom.

Alt dette, og meir til, sat n tv-mannen og sg p.

Etter at skrekk-angsten hadde lagt seg, og eg hadde latt det g eit par minutt for at eg ikkje skulle verka aldeles panisk, rusla eg roleg bort og spurde om det gjekk greit med koblingane. Nonsjalant trykka eg p fjernkontrollen slik at bilda forsvann, og eg skifta over til vanleg tv. Tv-mannen klarte ogs lata som ingenting, signe han, og sa han var ferdig og no skulle han g. Han pakka saman sakene sine, og klarte p forbilledleg vis halda maska p veg ut drene. Han forsvann fr huset mitt utan rpe med s mykje som ei mine at han tykte eg mtte vera ein sjuk, pervers mann.

Eg, p mi side, gjekk inn i stova og skifta tilbake til bilder av sebra og gaupe som skjermsparar.

Kseri - NLM vgs

I kveld har eg hatt kseri. Eg er p personalsamling for alle NLM vgs-skulane. P Tryggheim. Erkefienden gjennom mange r. No ein alliert. Eg fekk i oppdrag av kollega Leon setja ord p skepsisen min. Og det gjorde eg. Dette kseriet er definitivt relativt internt. Og br takast med ei klype salt og to.

Here we go:

Eg hugsar godt frste gongen eg hyrte ordet NLM VGS. Det var i biblioteket p Lundeneset. Me hadde mte i info-gruppa p skulen, og eg visste ganske fort kva dette ville innebra. Og eg var ikkje begeistra. For dette ville f konsekvensar. Sterke konsekvensar. Og eg er ikkje ein mann som likar konsekvensar. Faktisk, nr eg tenkjer meg om, er det svrt f ting eg mislikar sterkare.

Og no visste eg at dei ville komme. Tida var inne for at eg mtte begynna snakka fint om Tryggheim.

D eg byrja p Lundeneset for snart ti r sidan, lrte eg fort at det var to ting som irriterte meg meir enn noko anna nr eg var tilsyn. Det eine var karmybuar som kom p besk og aldri reiste heim fr lenge etter stengetid. Det andre var tryggheimselevar. For dei ville overnatta. Midt i vekene. Og dei blei sinte. Og sa at Lundeneset var mykje verre en Tryggheim. P alle mtar. Eg visste jo godt at det dei meinte var at Tryggheim var betre fordi EG ikkje var der.

I lpet av mine ti r p Lundeneset har eg jaga heim fleire karmybuar og tryggheimselevar enn eg har tal p. Eg har truga med ringa rektorar og farar og morer, eg har st meg opp og blitt utskjelt.

Og p biblioteket p Lundeneset d NLM vgs vart omtala frste gong, visste eg at no, no mtte eg leggja av meg uviljen. Leggja av meg skepsisen. Leggja av meg frysningane p ryggen eg fekk dersom eg hyrte navnet Tryggheim.

For me m vera rlege med kvarandre. Det har ein viss sjarm ha noko mislika. Det krydrar kvardagen ikkje alltid delta i heiagjengen. Og eit av kryddera mine var dela ut stikk til Tryggheim s mykje og s ofte eg kunne.

Eit av dei beste hva til driva aktiv konkurranse med Tryggheim hadde vore den rlege yrkesmessa i Stavanger. Yrkesmessa ga meg verkeleg hve til f ut all aggresjon. Me kunne dra ut kontakten til vaffeljernet til Tryggheim. Me kunne prva stjela elevane deira. Me kunne oppska folk i vaffelken og kapra dei over i vr lappe-k. Og me kunne overbevisa folk som trudde dei ville til Tryggheim om at det var Lundeneset som var plassen for dei.

Slik har eg vore med p redda hundrevis av norske ungdommar fr sleppa bli utsette for villmannskjring med traktor, for ikkje snakka om alle dei eg har redda fr mtte ha Kjartan Hland som gymlrar.

Men no var det slutt. Eg sat p biblioteket p Lundeneset og innsg at n mtte eg innta ei positiv haldning til alle desse skulane. Til Tryggheim. Som eg sg p som hovudfienden. Til Drottningborg. Der begge sskena mine hadde gtt, og som eg hadde observert var full av folk fr Austlandet med rare klr. Til Kvitsund, der dei var s konservative at dei fekk Norsk Luthersk Lekmannsmisjon til framst som relativt frilynte. Til Sygna, der det er s bratt og ulendt at eg mtte reparera handbrekket mitt p bilen min for titusenvis av kroner den eine gongen eg har vore der. Til Kongshaug. Som tvang meg til vera med i gospelkor p ei tidlegare personalsamling. Til Vestborg, som ein ikkje trur kan vera s utruleg langt vekke nr ein set seg inn i ein minibuss for reisa til saman med heile personalet p skulen du nyleg har starta arbeida p, men som viser seg vera s langt at du like gjerne kunne kyrt til austkysten av Sverige og teke ferje eit godt stykke til Finland p tida du bruker opp dit. Hjelpe meg. Og Val. Som har eit rart navn og driv med lakseoppdrett, som eg avskyr. Og Nordborg. Som ligg p den staden me var p busstur til d eg var i militret. Det einaste eg hugsar fr den turen var at det var frykteleg. Og dermed mtte Nordborg ogs vera det. Ingen skal kunna angripa meg for ikkje vera ein mann som tyr til logiske slutningar og veloverveide vurderingar.

No har eg vore to dagar p yrkesmesse i Stavanger. P same stand som Tryggheim. Eg m vakta mine ord vel. Eg m passa meg for seia noko som kan vera negativt om dei eg er p stand med. Eg m dela ut Tryggheim-brosjyrer. Og eg m senda folk til srlandet og indre Telemark. Det svir. du, det svir.

Men eg gjer mi plikt.

Og observerer at dei andre eg er p stand med er mindre bitre og betrakteleg meir venleg innstilte til dette samarbeidsprosjektet vrt. Dei snakkar varmt om dei andre skulane, og dei klarar gjera dette p ein mte som eg motviljug m seia er ganske s god.

S kanskje det berre er eg som er sur og vrang. Som heller vil stikka tannpirkarar gjennom nasen min enn snakka fint om Tryggheim. Kanskje det berre er eg som er slik. Kanskje det har starta festa seg ein NLM vgs-indentitet hj folk rundt om kring.

Kanskje det er hp. Ein eller annan stad der ute blandt roll-upar og vaffelsteikarar p utdaningsmesser.

Og det m jo seiast: Du verda kor mange trivelege folk det er rundt p desse skulane. Eg kjenner i grunnen berre ein som er ein rektig vrangknok. Og han er akkurat ferdig med halda kseri p NLM vgs-samling.

It's Friday

Og her sit eg. Og ser p ein dokumentar om ein rar norsk kunstnar dei pstr er den nye Munch. Hjelpe meg. Bjarne Melgaard er aldeles galen, og eg ville ikkje vorte overbegeistra om sster mi kom heim med han. No er sster mi svrt godt gift, s eg slepp heldigvis uroa meg for at noko slikt skal skje.

Det er fredag. Kva er det med denne dagen? Me jublar, me hoppar, me er aldeles yre. For det er fredag. Og i morgon er det laurdag. Denne dagen som me ser fram mot heile veka. Men det er fredagen som er the shit.

Det er fordi me har gleda over forventninga om laurdagen. Det er forventninga som gjer at me blir s glade og oppstemte.

ta fr oss forventninga er drleg gjort. Eg har sjlv gjort det. For oppfylla mitt eige behov for overraska. For tilfredsstilla mi eiga forventning.

Men s kjem laurdagen. Og d me veit det. At rett bak der, der er sndagen. Den lange dagen. Dagen fr mndagen. Laurdagen blir ikkje det same som fredagen. Kvardagen er for nr.

Nett no fryktar eg verken sndag eller mndag. Det er er fredag, og i morgon er det laurdag og eg kan sova s lenge eg vil. Og det skal eg flaten meg gjere. S skal eg st opp, g til far min, eta nokre skjever, drsa om laust og fast, g p butikken, sj fotball. Det er laurdagen min.

God natt.

Facebookferie

Eg veit ikkje korleis det starta, eigentleg. Men det var noko med den nye utforminga p Facebook som gjorde meg litt uvel. Eg har vore med sidan starten, og har hatt svrt stor glede av Facebook. Det m seiast. Eg har opplevd f skandalar, men har diverre vore vitne til ein del. Fleire og fleire, eigentleg. Ikkje minst den siste tida. Folk glymer logga av, folk veit ikkje kva ein skal leggja ut, og folk oppfrer seg i beste fall lite vist. Eg har tatt vekk haugevis av folk fr nyhetsfeeden min. Eg orkar ikkje lesa om kattungar og alskens spel og grupper og hendelse og les dette og del dette ellers er du eit rva menneske, og s vidare. Nei. Eg orkar ikkje f med meg alt som skjer. Eg VIL ikkje ha med meg alt som skjer. Men no kunne eg plutseleg ikkje unng det.

Det hamrar inn med mykje rart. Kommentarar fr folk eg aldri har hyrt om. Svre bilder av alle eg er venn med. Eg byrja fjerna og trykka p knappar. Men det er eit styr. Eg er trass alt ein over gjennomsnittet lat mann.

S eg tenkte tanken p forsvinna fr heile Facebook. I alle fall for ein periode. Og s gjorde eg det berre. Forsvann i ei veke.

Eg trur mange av dei eg kjenner trur eg er avhengig av Facebook. Eg kan forst kvifor. Det er fordi alle eg kjenner er idiotar. Neid. Det er fordi eg nok har hatt ein tendens til vera plogga stort sett heile dgnet. Og det har blitt misforsttt til vera avhengighet.

Og det er ikkje til stikka under ein stol at det er kjekt med Facebook. Alltid nokon snakka med. Muligheten til f dela store og sm hendingar i livet.

Muligheten til leggja ut bilete av UNGANE DINE SOM PROFILBILDE.

Beklagar, beklagar.

Men eg mislikar det berre s sterkt. Dette med ha bilete av ungane sine som profilbilete.

For all del. Legg gjerne ut bilde av ungane dykkar p Facebook. Men p profilbildet, vil me sj korleis det er foreldra ser ut. For det er dei me kjenner. Og vil ha noko med gjera. Dersom dei klarar oppfra seg.

Fleire mennesker eg bryr meg om og likar godt har gtt i denne fella. De veit kven de er, og no veit de kva eg meiner om handlingane dykkar. Det kjennes berre s inderleg godt f det ut.

Men jau. Det er mykje positivt med Facebook. Men no ville eg prva meg litt utan.

Etter ha vore av Facebook i ti timar, kom den frste meldinga.Fr ein kompis. Der stod det, enkelt og greit:


Sei meg n rligt, har du ftt deg dama?

Svaret mitt var, ikkje uventa: Ka e det n?

S viser det seg alts at mitt frvr fr Facebook vart spass provoserande for nokre av mine betre vener at dei sette i gong ei kampanje for f meg inn att snggast rd ved skriva panegyriske og samstundes lyndomsfulle gratulasjonar p veggen min. D eg s sperra muligheten for skriva p veggen min, byrja dei tagga bilder av meg der eg ikkje var med, for p denne mten tvinga meg inn att.

Kva var det med frvret mitt som provoserte s kraftig? Eg hadde rleg talt trudd det skulle la seg gjera vera vekke utan at det skulle klikka alvorleg for Kjell Morten og rjan. Men eg tok feil. Dei gjekk heilt bananas. For f meg inn att. S eg deaktiverte heile skiten. Og tenkte s og seie ikkje p heile fjesboka fr i dag.

Ei veke utan Facebook, og det har vore heilt ok. Har nesten ikkje sakna det. Det einaste som har vore annleis i livet mitt, er at eg ikkje har lagt ut bilder og kommentarar om kvar eg er og kva eg gjer. Eg har vore i Oslo og gjort mykje kjekt, men ikkje noko av det har havna p Facebook. Det har p mange mtar vore svrt greit. Eg plar vera ein aktiv utleggjar av reiserelaterte ting, denne gongen vart det ikkje meir enn litt twitring histen og pisten.

I dag logga eg alts inn att. Alt var som fr. Det var litt som ha vore i Suldalsheiane utan mobildekning og s vere tilbake i kvardagen og ingen hadde lagt merke til at du var vekke. Og eg merka at eg eigentleg hadde ganske lyst til stikka rett til fjells att.

15.sep.2011



Eg heiter Kre Vignes. Eg har blogga sidan mars 2006. Eg har levd for eigen maskin sidan juni 1975. Eg har arbeida p Lundeneset vidaregande skule sidan august 2002.

Mykje har skjedd.

Men ikkje p bloggen min.

Ikkje p lenge.

For eit r sidan freista eg blesa liv i bloggeprosjektet mitt med skriva om laksane eg hadde ftt. Eg kom til tte. Eg slutta med den ttande. Eg fekk to til i fjor.

I r har eg ftt femten.

S no veit de det.

Men slapp av. Eg skal ikkje blogga om dei.

Eg skreiv litt fr afrikaturen eg var p i mars.

Eg hadde ein fin tur. Eg er glad eg reiste til Afrika i mars.

Eg blogga s om juni. Og venta p at mnaden skulle vera over oss.

Heilt rleg? Juni vart eigentleg noko drit.

No er det september. Det er flaten meg september. Eg sit i stova mi p Lundeneset saman med Eirik og Karl Erik. Eirik sit i ein av godstolane Mari og Ellinor ikkje gadd ta med seg d dei reiste herfr for ein evighet sidan.

Karl Erik ligg i Eirik sin einsetar-sofa, som er stor nok for to mann. Minst.

Me har spela yatzy. Livet gr vidare p neset.

Eg bur med Eirik no. Han er fdd i 1988. Eg var engelsklraren hans. No deler me leilighet. Eg budde med Andreas fr han gifta seg. Andreas gjekk i klassen til Eirik. Livet mitt har teke nokre uventa vendingar.

Burde eg vore meir rastlaus? Burde eg kjent p at eg ville gjera noko nytt, mtt nye folk, sett nye stadar, gjort andre ting?

Det kan godt henda.

Men du, kor kjekt det er vera der eg er. Akkurat no.

Medan me ventar p juni

Medan me ventar p juni sit me i stolen og et osteskjever. Me besker mormor p Hjelmeland, og me siglar med russarar.

Medan me ventar p juni reiser me p tur opp langs Vestlandet. Me reiser til Bergen og Selje og lesund og s heimatt den indre vegen.

Medan me ventar p juni feirar me pske.

Medan me ventar p juni byrjar me sl plenen og ryddar fram hagemblene. Me tenkjer at no er det p tide f gjort det me utsette sist sommar.

Medan me ventar p juni finn me ut kvar me skal feira 17. mai dette ret. Det blir neppe London. Og neppe Finny.

Medan me ventar p juni feirar mor mi sekstirsdag.

S kjem juni.

Tur

Eg har vore p tur att. Ein mangedelt tur. Minst tre delar. Eigentleg fire. Eg har bilder. De skal f sj.

Frste helga i vinterferien reiste eg til Birmingham i hve nabo Lars sin frtirsdag. tte gutar p tur, stor stas. Fotball, god mat og mykje humor.

Etter Birmingham var eg tre dagar leine i London. Utanom eit mte med a-lagstrenar Ingebrethsen og hans kjre, var eg p eigahand i storbyen. Eit draumescenario, trudde eg p frehand. Det skulle visa seg at det var det slettes ikkje.

Etter London bar det til Afrika. Fem dagar. Etter at eg var der for eit r sidan, har eg visst at eg skulle tilbake snart. At det skulle bli s snart, og at det berre vart fem dagar, var like overraskande. Men no vart det slik. Og du, s glad eg er for at eg reiste.

Heimreise. Fr Nairobi klokka ni tysdag kveld. Framme p Lundeneset halv fire natt til torsdag. For langt. I flge Dorrit var eg nr eit eller anna samanbrot. Det er godt mogeleg ho har rett.

Birmingham

Mange som trur dei kjenner meg trur eg er fotballgalen. Det stemmer ikkje. Eg er glad i fotball, og likar det mykje betre enn mange andre ting. Men eg er til dmes meir interessert i mat enn i fotball. Difor dette biletet av mat fr Birminghamturen, og ikkje fr fotballkampen me var p: P dette bildet er Trygve og Leif Jakob nr slutten av frukosten sin. Me t frukost same stad kvar dag. Bror min var den einaste som bestilte den strste frukosten med blodpudding kvar dag. Eg innrmmer at eg vart imponert. Engelsk frukost gjer noko med deg. Du blir mett p ein heilt sreigen mte. Du kan g i timesvis. Det gjorde me d og i Birmingham. Fin by. Hyggelege mennesker som tykte me var litt galne som kom heilt fr Norge for vitja byen deira. Denslags opplever du ikkje i London. Det er berre litt over ei veke sidan Birminghamturen var over, men her eg sit og skriv n, verkar det som om det var i eit anna liv, ein annan stad.

London



Eg hadde sett fram til tre dagar leine i London. Eg likar vera leine. Srleg nr eg har vore tett p mange andre fleire dagar p rad. Dette er det veldig provoserande for mange hyra, og eg fr ofte slengt i fleisen at det er utsagn som dette som gjer at eg ikkje er gift. Det er feil. Det er ikkje utsagn som dette som gjer at eg ikkje er gift. Eg seier nemleg aldri slikt til folk eg vil gifta meg med. Stort sett i alle fall. Men jau, eg skulle vera leine i London i tre dagar. To ting p programmet: Augeundersking og Spurs-Milan i Champions league. Dei av elevane mine som opplevde meg den dagen Milan-billettane vart lagde ut, vil nok le hnleg av pstanden min om at eg ikkje er fotballgalen. Eg innrmmer at eg den dagen var meir enn galen. Det var jo den strste Spurs-kampen sidan 1991, dette. Men fr eg kom s langt som til kampen, hadde eg to dagar sl ihjel. Dette skulle jo normalt ikkje vore noko problem. Kanskje det var hotellet som gjorde at eg mistreivst? Eg trudde eg kunne bu kvar som helst, berre eg hadde eit rom sova p. Men det fr vera mte p. Eit minstekrav nr ein er leine er at det er internett tilgjengeleg. Det var det ikkje. Og det var trangt. Eg var fanga p fire kvadratmeter. Eigentleg var kanskje hovudrsaka at eg berre hadde lyst koma meg til Afrika. Men s var det denne fotballkampen, d. Der vart det s nervst at eg har nesten ikkje vore med p maken. Alle sat ytterst p stolane sine og orka ikkje laga ein lyd, omtrent. Etter kampen reiste eg ned til Islington og vandra litt rundt. Islington er ein bra plass, berre ein kjem seg heim i rimeleg tid og p rett buss. Denne gongen traff eg p tida, men bomma p bussen. Eg enda opp i ein bussgarasje ved London Bridge og fant ut at den einaste mten koma seg heim p utan frysa forderva var f tak i ein taxi. Taxisjfren var herleg. Eg var i humr til litt drs, og sette han i gang p to omrder taxisjfrar plar ha meiningar, uansett kvar ein er: Innvandring og bensinprisar. Det frste var han sterkt imot. Utanom slike som meg, sjlvsagt. "I don't mind people like you coming over, you stay here a few days and then fakkaff back to your own country". Betryggande. Det andre var han og svrt oppteken av. Og han var galen p styresmaktene. For det er jo sjlvsagt deira feil. Det aller, aller meste.

Kenya



Villa Vega. Eit godt stykke utanfor allfarveg. Her finn du staden p kartet. Eg har hyrt om denne plassen i nokre r n. Eg kjenner nemleg ei dame som har beskreve dette som eit paradis s ofte det har vore hve til det. Og no bur ho der, og d var det berre reisa. Andreas, som eg deler leilighet p Lundeneset, og hans tilkomande frue, var med. Dei kjente og folk p VV.Me treftes i London p torsdagen, og det var rett og slett ein befrielse treffa kjende att.

Paradis br oppskast, srleg nr ein finn flybillettar dit til under prisen av tre netter p eit hotell i London som ikkje gjer ein deprimert. sei fr at ein kjem er ikkje naudsynt. ikkje gjera det, kan rett og slett anbefalast. Sjfr Bob risikerte bde bnnplater og det som verre er for f oss ut. Vegane p landsbygda utfre Nairobi er ikkje noko srleg. Men faktum er at me kom oss ut i ei stasjonsvogn. S eg har definitivt sett verre vegar. I Suldal og p Fogn til dmes.

Dei fem dagane fauk avgarde. Me fekk oss ein liten safari, Nairobibytur, fantastisk mat og slapping av p Villa Vega. Og me blei stempla som galne av samtlege NLM-misjonrar. Dei kom ut p sndagen og hadde eit slags misjonrmte p villlaen. Faktum er at Nairobi ikkje er s langt unna. Og femdagarstur er uendeleg mykje betre enn ingen tur.

Heimreisa vart lang. For lang. D eg kom til Stavanger var eg aldeles utkjrt. No har eg kvilt. Og tenkjer tilbake p flotte opplevingar. Me avsluttar med nokre fleire bilete.

Kre p afrikansk barneheim. Dette var dei tre einaste som ikkje var for redde for meg til bli tatt bilde av. Ein av stakkarane gymde seg bak eit skap. Dei tinte opp etter kvart, heldigvis. Herlige folk. Sterke inntrykk.

Einliters glasflasker. Nostalgi. Daglegdags i Kenya. Torodd er colamodell.

Sola gr ned over Ngong Hills. For ein plass p denne jord.

Eg kjpte meg vase p glasblseri. Knust fr flyet. Bitter nedtur. Maria lo seg skakk.



Ngd Maria p Rolf's place. Ein av dei beste restaurantane eg har vore p. Nokon gong.



Soloppgang, Nairobi National Park. (To siste foto: Andreas C. Vge)

Komleskrekk

Eg har alltid hatt komleskrekk. Alts skrekk for laga komler. Eg har prvd meg p mykje anna rart, der hgdepunktet til n vel m vera den gongen eg brukte fire timar p beina (eller bruska, for vera nyaktig) ut ei svr skate far og Olemann hadde ftt p utlegget. Resultatet vart greit nok, men det stod ikkje i stil til tidsbruken.

Komler er jo noko spesielt for ein vestlending. Dersom me hadde lausrive oss fr resten av landet, ville det ganske sikkert figurert hgt p lista over nasjonalrettar. Komla har sin eigen mystikk, og sine eigne ritual. Kva skal me ha som tilbehyr? Kva skal me drikka attt? Sjv har eg klare preferansar. Eg vil ha salt sauekjt, kokte gulrter, kokt klrabi og smelta margarin. P steikt komle vil eg og ha litt sirup p sida. Det er ikkje noko med plar sysla med p Finny, og er noko eg har plukka opp ute i andre komleland.

Eg elskar komler, men har alts aldri vga laga det sjlv. Eg har oppfatta heile komleprosessen som mystisk og litt heilag. For det finst gode komler og det finst drlege komler. Og eg kan ikkje fordra drlege komler. Eg ville ikkje likt vore skuld i at folk fekk i seg drlege komler.



I det siste har eg havna i diverse komlerelaterte diskusjonar. Eg har ved fleire hve psttt at komler laga av noko anna enn poteter ikkje er brukande. Komler basert p poseprodukt har eg avskrive som uakseptabelt uansett. Eg stilte meg litt meir pen til ferdigkomler. Det skulle eg ikkje gjort. Dei er ikkje gode. Eg testa det nemleg ut sist veke. Ikkje brukande. Dei smakte lite, og hadde vassaktig konsistens. Dei eg diskuterer med endar ofte opp med seia at dei aldri i livet vil invitera meg p komler. Det meiner eg er ei avsporing. Det finst nemleg ingen rasjonelle argument mot laga komler heilt fr botn av.

Komlefrykta mi har og sine grunnar i at eg har sett folk mislukkast totalt p komlefronten. Det har vore smertelege opplevingar. Det fortvila blikket dei har nr dei unnskyldar at komlene berre vart sm, blaute klumpar i ei stor smrje. Det er ikkje eit vakkert syn.

Frste gong eg var involvert i komlelaging, var p heimkunnskapen. Eg vil her retta flengande kritikk mot Finny kommune for prva lra sm ungar at det gr an laga komler basert p potetmos-posar. Kva i all verda er det for noko? ta eit i utgongspunktet forferdeleg produkt, og tru at det skal kunna bli gode komler av det? Eg har prvd fortrenga dette, men har eit slags minne om kvite, vasne klumpar som smakte mjl og lite anna. Forferdeleg. Eg sit berre att med eit sprsml: Kvifor i all verda brukte me ikkje poteter? Kva var det dei var s redde for?

Neste gong eg observerte andre enn mor mi laga komler, var d eg budde p Vaulen i Stavanger. To venninner laga komler til meg og Tor yvind. Dei hadde tatt heimkunnskap p same skulen som meg. Resultatet var spass ille at bde eg og dei hugsar det framleis. Heimkunnskapkomler har ydelagt for mange i min generasjon, er eg redd.

Etter tildragelsen i Granlunden, har eg tenkt at komler, det er noko mor fr styra med. Litt som med lefser og mormor. Og krtakaker. Men etter at mor mi endeleg vga seg til laga krtakaker til jul dette ret, med vellukka resultat, kom komletanken til meg for alvor.

No var tida inne for laga komler. Eg oppdaga til mi store overrasking at det einaste du mtte gjera, var skrella nokre potetet (ikkje mange), horva dei sund (med rasp eller liknande redskap), og elta dei saman til sm ballar. S, etter tjue minutt i kjtkraft, var dei komler. Fantastisk. Eg kunne nesten ikkje tru at det var sant. S enkelt? Kvifor styrar d folk p med komler fr diverse posar? Alle kan d skrella ein kilo poteter? Det tek max fem minutt. D er jo jobben gjort, dersom du har ein kjkkenmaskin med raspefunksjon. "At det tek s lang tid laga mat fr botn" er den vanlegaste orsakinga folk brukar for forklara at dei gjer seg nytte av tenestane til Toro eller Mlleren (som produserer det populre "komlemjlet" som er s i vinden n (tilsett kun vatn, og f smaklause, preglause og utrivelege komler), og som eg ikkje kan f meg til lika). Fem, max ti minutt lenger, tek det laga komlene fr botn. Og resultatet blir ufatteleg mykje betre. Det er som forskjellen p Grandis og heimelaga, som indrefilet og blodpudding, som Cevita appelsinjuice og Xtra sin.

Framgangsmten er enkel.

Du treng litt poteter. Pink er bra, sa mor. Og det hadde ho rett i. Skrell potetene. Rasp dei (helst maskinelt, ellers blir det blodkomler (igjen i flge mor). Bland s oppi salt, 3 teskjeier pr. kilo cirka, og s like deler sikta kveite- og byggmjl til deigen er ganske s fast. Litt klebrig, men definitivt med deig-konsistens skal han vara, komledeigen. S rullar du dei til ballar og kokar dei i kjtkraft. For kjt m du ha. Og her er me ved kjerna i heile komledebatten: Salt kjt kan ein koka dagen fr komlene skal serverast. D har ein god kraft til koka komler i, og middagen er ferdig p ein halvtime. Dersom du set p ein kjele med vatn samstundes med komlegryta, har du tid til skrella gulrtter og klerabi medan komlene kokar. Dei treng ikkje lang koketid om du kuttar dei opp i sm bitar.

I dag laga eg komler til 6 vaksne og 4 ungar. Eg brukte 2,5 kilo poteter. Det var nyaktig dobbelt s mykje som me hadde behov for. Til gjengjeld betyr det steikt komle til middag i morgon. Og det er jo, for seia som det er, minst halve vitsen.

Prosjekt

Eg nevnte i novemberinnlegget mitt at eg har hatt eit anna skriveprosjekt gande, som har gjort at bloggen har blitt skadelidande. Dette prosjektet var ei julegve med tektstar fr ret som ligg bak oss, som eit lite utval nre og kjre fekk til jul. Eg lova vurdera publisera nokre av tekstane, og det skal eg halda. Eg skal publisera ein av tekstane no. Kanskje blir det fleire utover ret. Kanskje ikkje. Me fr sj.

Fjorrets februar var eit snhendelse utan like. Eg er glad for at februar er noko mildare stemt dette ret, sjlv om det n trugast med sn bde p Yr og Storm, er me nrmare sommar og vr enn me var p denne tida i fjor. Og hekken, den overlevde. S d er eg ngd.

Februar





Eg kava meg ut i snen. I fjos-stvlane tenkte eg at eg var trygg for f sn i buksa. Eg tok, ikkje for frste gong i livet, feil. Ut mot la var det ikkje problem. Heller ikkje ned til det jernleet. S entra eg dyrka mark.

Midvegs ute p marka byrja eg tr i djupare og djupare sn. Midtvegs ute til haugen med trea som onkel Ingvar har truga med motorsaghandsama, gjekk snen til knes. Stveltaktikken hadde slege feil, og eg tenkte at dette var d fle greier. Resten av vegen ut til haugen blei eit kav. Det var hardt arbeid koma seg gjennom snskavelen, og tankane gjekk til ein gong far min nesten vart sitjande fast i nokre snfenner oppe i Stranddalen. Var det slik han hadde hatt det, mon tru?

Det var dagen d februar mter mars. Snen hadde lege i to og ein halv mnad, eit kvitt lokk over bde Kvelv og Kregjen. Her skulle det slast gras om tre mnadar. Eg fekk meg ikkje heilt til tru det der eg stod og tok bilder med det vesle kompakt-kameraet mitt. Eit kamera som eg m sei leverer varene p ein framifr mte. Eg har trudd det var blitt offer for tjuveri d eg hadde innbrot i bilen, og fekk 200 kroner i erstatning p reiseforsikringa fordi eg trudde det lg i datasekken.

D eg stvsugde under sofaen og fann det att nokre mnadar seinare, vart eg svrt glad. Ikkje berre fekk eg berga bileta fr Finnmarksturen det ret, eg slapp og kjpa nytt kamera. Ny ladar mtte eg kjpa, den gamle hadde eg sendt til forsikingsselskapet som bevis p at eg hadde vore eigar av eit kamera i det heile. Og den nye kosta 500 kroner, etter kva eg hugsar. Eg anser meg difor ikkje som forsikringssvindlar.

Eg har mange gonger irritert meg over vinteren og snen dette ret. No kokar det ned til at dersom berre hekken min er spart, s skal eg heller tilgi kulden og snen. Berre hekken spirar og fr grne blokker, skal eg tilgi sn i stvelen, bil fast i grfta og frost i nasen om morgonen. Berre hekken blir spart. Og fr spira.

Yatzy

I det siste har eg spelt ein del yatzy. Vanleg yatzy i jula med mormor, og maxiyatzy p Lundeneset. Det er ingen tvil om at Maxiyatzy er kjekkast, og det er heller ingen tvil om at eg blir sur og provosert av folk som avskriv yatzy som flaks og tidtryte utan taktisk tilsnitt. Dette er tull. For sleppa forklara mitt yatzy-syn kvar evige gong det skal spelast, skal eg no forklara ein gong for alle kva eg meiner om Maxiyatzy. Det er min ambisjon at dette blogginnlegget skal bli eit slags standardverk for Maxiyatzyarar.

Me tek det, ikkje uventa, punktvis. Med pstandar og forklaringar. Litt som ei katekisme. Eller ei Confessio Augustana.

1. Maxiyatzy er berre flaks.

Maxiyatzy er sjlvsagt ein del flaks. Fr du ikkje seksarar, s fr du ikkje seksarar. Men eg pstr at ein dyktig Maxiyatzyspelar kan redusera elementet av flaks til kanskje 80-85%. Du har hve til bruka taktikk, til dmes ved skaffa deg bongar. Du kan stryka einarar, ta 12 p ett par dersom du fr to seksarar p frste kast, du har eit hav av muligheter. Dersom du har problemer mot slutten, kan du stryka full straight fr du har kasta eit einaste kast, og dermed innkassera bongar. Urutinerte spelarar nyttar seg sjeldan av desse mulighetene, og havnar dermed p ein lgare poengsum enn dei hadde trengt havna p. vita kva tid du skal satsa p hus og trn, og vita kva tid du skal ta til takke med hus, er ein annan ting. For ikkje snakka om den fulle straighten. Fr du han ikkje p frste kastet, er det berre gi opp. Mange bongar har blitt fnyttes brukt i jakta p den fulles straighten.

2. Tvungen yatzy er kjekkast

Tvungen yatzy er for folk som tykkjer det er litt komplisert knytta skoa, og difor berre brukar borrels. spela tvungen yatzy tek vekk det vakre i spelet. Det er som sj Hellas spela fotball. Ved tvungen yatzy forsvinn s godt som heile taktikkelementet, og ein sit att med eit spel blotta for innovasjon og spelarpverknad av det endelege resultatet. Her er det ikkje hjerneaktivitet. Her er det zombie-aktig trilling av terningane og mekanisk skriving ned av resultatet. Keisamt og meiningslaust.

3. spela med bongar er komplisert

Hjelpe meg. Dette er enkelt. I yatzy har du tre kast. Fr du stor straight p frste kastet, har du to kast til gode. Dette viser du ved ta to bongar. Desse byter du s inn mot ekstrakast med eit seinare hve. Enkelt, og genialt. Og det som gjer spelet verdt spela. For her kjem, som nevnt, taktikken inn i biletet.

Eg finn og grunn til nevna oppfrsel som irriterar meg grenselaust hj motspelarar:

- Overdreven tenking tidleg i spelet.

- Undvendig stryking oppe, som medfrer stress for f bonus seinare.

- Idiotisk prving p f full straight. Ekstra irriterande dersom dei faktisk FR det.

- Folk som ikkje ser verdien av f bonus

- Folk som ikkje stryke ting for f bongar

- Folk som kaste terningane sine inn i allerede kasta terningar

- Folk som ikkje forstr mitt system for skriva poeng oppe (Eg sette ein strek dersom ein oppnr fire av det ein prve p, s pluss eller minus dersom ein fr henholdsvis meir eller mindre)

Det var alt. Meir treng ein ikkje vita om Maxiyatzy.

Trke

Etter at eg la ut det siste lakseinnlegget, var eg s utlada at eg ikkje har blogga etterp. Bde nummer ni og nummer ti gjenstr, og eg fler eg m gjera dei ferdige fr eg gr vidare. Det br vera svinte gjort, det er nummer tte som er hovudlaksen. Det er den eg ser fre meg rett fr eg sovnar, nesten kvar kveld. Eller eit par tre gonger i mnaden i det minste. Men bloggtrka har ei heilt anna forklaring.

Eg har nemleg drive p med eit sideprosjekt som og har involvert ein del skriving. Mange kveldar i haust har blitt fylt av skriving, og det er ikkje umogeleg at noko av stoffet vil havna her etter kvart. Me fr sj. Det er ikkje alt av det som er eigna som bloggstoff, men ein del av det er heilt klart noko som ville passa inn her.

Nett no er eg litt oppgitt. Eg har akkurat kyrt p ein slik stubbe, og har rska av stytfangaren framme p bilen. Dette to veker etter at eg var innom verkstad sist. Men eg er ikkje sur, og ikkje bitter. Berre litt oppgitt. Vanlegvis ville eg skreke ut mitt sinne og irritasjon, men eg er rett og slett lett til sinns og full av framtidstru.

Det er nesten s eg blir litt bekymra.

Den ttande

Tana, 17. juli 2010 i tre-tida eller noko


Ei stor takk til fotograf Leiv Magne som knipsa dette blinkskotet. For ein laks.

For forklara kvifor dette er den kjekkaste laksen eg har ftt, m me ta ei litt grundig innleiing. Det er p sin plass prva forklara mitt forhold til Finnmark.

Frste gong me reiste til Tana var alts i 2003. Det var ein magisk tur som innehaldt traktorkyring innover vidda i timesvis, lauvmakk i yrene, lring av uttrykk me framleis ber med oss i kvardagen, midnattsol over Finnmarksvidda. Varme. Hytta me fekk lna - p underfullt vis. Kristian hadde ordna kontakt med det som skulle visa seg vera ein heidersmann - Asbjrn Guttorm fr Karasjok. Han kjpte reinsdyrkjt til oss, slik at me skulle ha det godt inne p vidda. D me kom fram til Beivvassgieddi etter fire, fem humpete timar - der Bavvttajokha og Karasjokha flyt saman - kom me til vr overrasking til ei lita bygd. Bitte lita. Men nr ein har kyrkje, s m det vel karakteriserast som ei bygd? Ei grav var det der ogs. Ei lita jente fekk ikkje leva lenge, og ligg no gravlagd langt der inne p vidda. Med eit lite, falleferdig stakittgjerde rundt grava.

Me innsg straks at det ikkje kom til bli lett f laks. Veka fr hadde det blitt tatt storlaks rett nedforbi hytta vr, men no var vatnet p retur og varmen slo inn for fullt. Me la oss til sova, slitne som me var. Eg fant fort ut at her var det mange interessante insekter forhalda seg til. Ikkje minst gjekk det opp for meg at klegg er verre enn mygg. Heldigvis hadde eg kjpt myggtelt, og var frebudd. Eg la meg ned p madrassa, som var godt marinert av bde myggmiddel og svette fr tidlegare brukarar.

Me fiska litt, og me fant ut at harren hadde gode kr i Karasjokha. Leiv Magne meinte han sg ein laks g oppover med ryggfinna over vatnet. Kjetil hadde tru p at det oppover Bavvttajokha skulle vera storlaks. Kristian insisterte p g til Suorbmogorzi, der laksen stoppa. Kjetil og Morten vart med. Kjetil trassa bjrneskrekken sin, noko motvillig. Men laksesuget har alltid vore sterkare enn bjrneskrekken hj den mannen, s ut bar det. Eg, Leffy og Leiv Magne vart att i leiren for fiska. Det skulle visa seg at me nok var nrmare koma fysisk til skade enn dei som la ut p vandring i bjrneterreng. Eg og Leffy havna nemleg i ein relativt alvorleg krangel om kva som er rett framgangsmte ved steiking av egg og bacon. Leffy steikte nemleg egga frst, til min gigantiske irritasjon. Eg fann det for godt kommentera dette, og s var me i gang. Det heile enda med nokre timars furting, og det var aldri fare for at me skulle g laus p kvarandre. Leiv Magne var trass alt der, og han er sterkare enn oss begge to. Til saman, mest truleg.

Eksedisjonsgutane kom ned, og kunne beretta om laks i fossen. Dei hadde ikkje ftt nokon, men svre beist stod der oppe og stanga. Dei siste ra har det ikkje vore ein einaste gytelaks der oppe, heilt verst i Karasjokha. Det gjer meg trist inn til margen.

Ogs ekspedisjonsgutane hadde hatt sine kontroverser - der kart og kompass var sentrale element. Men tilbake kom dei. Kjetil insisterer den dag i dag p at dei sg noko som m ha vore spor etter bjrn. Me traff s ein del Karasjokarar, ingen hadde ftt laks og alle skulle heimover trudde dei. Me vart helst demotiverte, og fann ut at det einaste rette var tilbaketrekning til sivilisasjonen. Leiv Magne vart plassert i frarsetet p traktoren, og overraskande f timar seinare var me tilbake i Karasjok. Asbjrn lo godt d me kom ned att to dagar fr planen, lettare medtatte og oppetne av mygg og klegg. Me fekk kaffi, og s reiste me nedover mot Tana bru.

kyra bil nedover Tanadalen er flott. Likevel, om nokon fr Karasjok eller Tana kommunar skulle lesa dette: Kan de vera gilde og gi nokon ei motorsag og litt betaling for renska vekk skogen langs vegen, slik at me ser elva? Takk skal de ha.

Eg trur eg sov p mesteparten av turen, for noko av det frste eg hugsar var Kjetil som viste plassen han hadde ftt storlaksen sin eit par r fr. Ei svr elv var det. Hjelpe meg. Eg sg ikkje heilt for meg korleis dette skulle la seg fiska over. Ettersom eg hugsar fekk me ikkje hytte med ein gong - eller fekk me og ikkje Kristian? Det kan vera at han og Morten mtte sova litt i telt den frste dagen, ja. Eg har aldri heilt forsttt det der med campingen p Tana og deira "fullt"-begrep. Det er ofte fullt, men me ser ingen som er i hyttene. Eg mistenkjer at dei ikkje gidd vaska. Eller at golvet har dotte ut, og at dei ikkje gidd leggja nytt golv.

Men hytte fekk me d, etterkvart. Eg sovna som ein stein. D eg vakna, hadde Kristian ftt svidder, og det var berre nokre timar att fr elva skulle stenga eit dgn. Eg fiska litt, utan ha kjensla av at det var lov hpa p napp. Det var denne kvelden ein utsvolta Kjetil kom med sitt legendariske utbrot om krav p middag. Kjtet som Asbjrn hadde kjpt til oss i Finland var end med oss, og mtte tilberedast p eitt eller anna vis. Me sat der og snakka om me skulle laga middagen der og d, men sidan me ikkje hadde verken poteter, lauk eller sopp vart me einige om dryan til mndag. D kom Kjetil inn drene. Han ville ha middag. D han hyrde om vre planar, mrkna han i augo. Han gjorde s krav p ein sjettedel av kjtet, som han meinte var hans.

Eg klarar ikkje for mitt bare liv hugsa om me faktisk ga han kjtet. Eg trur ikkje det. D hadde han sett det til livs rtt, og det hadde eg hugsa. Eg lurer p om han mtte ta til takke med plse p Shell. Men me har lrt av denne episoden, og veit n at nr Kjetil seier han m ha middag, s m han det.

No var det blitt sndag kveld. Alle andre enn meg hadde vore oppe i timesvis, og var stuptrtte. Eg var utkvilt, og stakk avgarde p opplevelsestur. Eg kjrte til Vads, utan at eg kan hugsa bli srleg imponert av tilbodet dei hadde til beskande seint om sndagskvelden. Ikkje ein dgnpen bensinstasjon i sikte. Men midnattsol hadde dei, og Varangerfjorden lg der og spegla seg. Ein flott tur, som eg ikkje skulle kome til gjenta fr i juli i r.

Dagen etter mista eg laks. Det var grusomt. Eg stod nedforbi eit laksestengsel - som me som fiskar med flge sjlvsagt hatar som pesten - d han beit. Resten av gjengen stod p land og sg p, og trudde ikkje det dei sg d eg plutseleg hadde laks p kroken. Eg trudde det ikkje heilt sjlv heller. D Kjetil var komen heilt fram og skulle ut og ta han, datt laksen av. Dei plar spka med at brlet mitt gjallar i Tanadalen enn. Det er mulig dei har rett. Bitterheten var s stor, s stor. smerte smerte. Han var ikkje stor - kanskje rundt eit par kilo, men du kor hjerteskjrande det var kjenna at snret blei slakt.

Det var nok den frste turen til Finnmark som gjorde at eg vart hekta p bde laksefiske og Finnmark generelt. Det har blitt tur opp dit kvart r utanom i fjor, og eg har kome heim med ein sjaure og ein smlaks. Me har og skifta fiskefokus fr fiska i hovudelva til prva oss i side-elvene, og me har funne ein plass som er "heime" der oppe. Det m seiast at minst ein av dei lokale me traff i sommar nok kunne tenkt seg sett fyr p leiren vr og kjeppjaga oss srover ut fr blikka han sendte oss, men det er slikt som krydrar tilvret. Akkurat som trusselen om bjrn i skogen.

D har eg forklart Finnmarksfacinasjonen - eller iallefall byrja forklara han. Eg kunne og lagt ut om den andre turen me hadde til Asbjrn i Karasjok, om kyretur til Btsfjord og Berlevg, om kryssing av Ifjordfjellet og om Skiippagurrafestival i nesten minusgrader.

Men det skulle dreia seg om nummer tte.

Me reiste opp i midten av juli. Erik Lunde vart med oss som skrunge, med lnt utstyr og forsiktig entusiasme. Bil vart fiksa i siste liten, men d me kom opp, herska det ro og fred i laksegruppen. Me gjennomfrte vre innkjp blotta for stresset og jaget me har vore plaga med tidlegare r. Noko av dette skuldast at me p eit tidleg tidspunkt srga for vera akkurat harde nok med Kjetil som alltid fr eit forferdeleg kav over seg s snart me landar p Hybuktmoen. Det verkar som om han veit om ein laks som str og ventar utlmodig p han i elva, og som stikk av dersom Kjetil ikkje mter opp til rett tid. Me fekk roa han ned allerede p den andre butikken me var p, og etter det var det harmoni og lykke.

Me kjrte innover og starta marsjen. Me kom fram til leirplassen vr, som mirakulst nok var ledig dette ret ogs. Eg og Erik gjekk og la oss tidleg, Kjetil og Leiv Magne fiska i regnet. Eg sov ikkje mykje fr dei kom inn, og d hadde flaten meg Leiv M ftt ei svidde. Me var i gang.

Dagen etter var det oppover elva. Leiv Magne og Kjetil gjekk vel forresten nedover, eg oppover. Erik haldt seg ved leiren og praktiserte det han hadde lrt p eit meget, meget intensivt flgefiskekurs. Eg gjekk heilt opp i toppen av elva, der ho renn ut av eit vatn. Eg vassa meg utover og oppover. Det er sleipt med rullesteinar, og ikkje noko srleg triveleg vada. Eg byrja leggja ut flga, og d eg hadde ftt snret skikkeleg ut, sg det bra ut. Og der beit ein laks p. Ein stor laks. Magisk. Men kva skulle eg gjere? Dersom eg vart stande og laksen gjekk nedover, hadde eg ikkje mulighet til koma meg raskt nedover. Dersom eg gjekk p land risikerte eg mista laksen medan eg stavra meg innover. Eg stavra meg innover. Og laksen hang p. D eg var komen heilt inn, gjekk svinet nedover i stryket. Eg hang med, men kort etter var snret slakt og eg illsint. Full av bitterhet ringde eg til Leffy, som hadde opplevd det same p same plass eit par r tidlegare.

Eg gjekk s nedover mot leiren att. Tankane var mrke. Eg skulle aldri oppleva f laks i denne elva, tydelegvis. Eg byrja stilla sprsml ved heile laksefisket. Ingen fisk hadde kome p land sidan 2. juni 2008, og eg var overtydd om at det kvilte ein slags forbannelse over meg som gjorde at eg aldri meir ville f laks. Kjensla av forbannelsar som kviler over ein blir ofte forsterka nr ein gr leine i ein skog i Finnmark, der lumsk lokalbefolkning eller biske bamsar kan dukka opp rundt neste sving.

Halvveis nede til leiren kom eg til ein stad eg visste Leiv Magne hadde ftt laks fr. Eit fint brekk lg rett oppforbi. Det sg lovande ut. Eg vada meg ut, og byrja leggja ut flga. Ein dynamitt bunden av Kjetil. D eg hadde ftt ut passeleg med snre, fekk eg til eit perfekt kast . Og der, midt p brekket, var ein laks oppe og smakte p herligheten. Men berre smakte. Han beit ikkje. Fortvilelse. Nytt kast. Eksplosjon p brekket. Ekstase. Total forvirring og opp med stanga og sveiva inn og sleppa ut og innsj at her, her har eg mitt livs laks p kroken. Naturen, sinnsstemningen, mten fisken tok flga p, alt var perfekt. Laksen gjekk nedover i hlen, og eg fulgte etter. Ein fire, fem skikkelege utras, s byrja laksen gi seg. for ein laks det var. Eg tok det heilt roleg, og geleida laksen opp p nokre steinar der det svidt sildra litt vatn over. Eg gjekk bort, lfta han opp, og gjekk i land medan eg klukkelo og takka Skaparen.

Laksen vart slengt p ryggen og frakta til leirs. Overraskinga og gleda vart stor, og det vart ikkje fiska noko srleg meir den dagen. Turen var redda. Sesongen var redda. Laksen hang i treet og livet var godt.

Me gjekk ned dagen etterp. Leiv M. og Kjetil hadde og ftt laks, og me mtte frysa dei om me skulle ha hp om f dei med oss heim p skikkeleg vis. Ei natt p hotell i Tana var fantastisk - og kongekrabbemltid med gode svenske venner likes. Resten av Finnmarksturen vart for meg ikkje prega av s veldig mykje fisking, sjlv om eg jo hadde nokre sveip. At Erik og fekk laks p tampen av turen lfta rets Finnmarkstur til ein soleklar sekser p terningen. Eg fekk mitt livs laks, og alle dei andre p turen fekk fisk. Det har aldri skjedd fr. Laget presterte s til dei grader.

No ligg laksen i frysaren til mor mi, og irriterer ho kvar gong ho skal henta noko der. Eg m nok snart finna fram Abu-rken.

Den sjuande

Bjerkreimselva, 2. juni 2008, klokka 14.00



Eg og Leffy p tur - tidlegfiske i Bjerkreim. Heile elva for oss sjlv. Eg ut p Gjedrem, laksen tok medan flga gjekk - midt i straumen. Magiske greier. Leffy kom og sg p ei udramatisk landing. Dette er vel den frste laksen eg har landa med ein viss verdighet, trur eg. Eg vart sjlvsagt glad - men meir letta. Letta over at sesongen var redda allerede p frste fisketuren. Og det skulle visa seg bli ei god stund til neste laks. Over to r, faktisk. 2009 vart ei rkenvanring av eit lakser. Men den som ventar i over to r p sin neste laks, ventar ikkje forgjeves, skulle det visa seg. Meir om det p onsdag.

Den sjette

Stabburselva, 26. juli 2007 klokka 02.00


Den minste laksen eg har ftt i mitt liv - men du verda s gild han var.

Den sjette sat usedvanleg langt inne. Eg hadde gitt opp heile fiskinga, og hadde sett meg ned under eit tre med ei bok. Me var i Finnmark, og me var i Stabbursdalen. Ein vakker stad. Verdas nordligaste freskog. Og me hadde Morten Blom som guide.

gi Tana eit pauser var ikkje noko me gjorde med lett hjarte. Kjetil fekk overtalt med og Leiv Magne til byta ut Tana med Porsanger. Me reiste opp, og vart mtte av Morten. Han er det som p Finny ville blitt kalla ein friskus. Han er 50+, og relativt sprelsk for alderen. Nr eg skriv dette, har Morten flykta fr Norge for vinteren, og driv med kiting i eitt eller anna tropisk paradis. Svidt eg veit har han fiska lite laks etter at han var med oss p denne turen - eg mistenker han for prva slutta.

D me kom opp til Lakselv, hadde Morten nett ftt ein storlaks. Me vart relativt gira. Han bytta bort laksen mot transport ettersom eg hugsar - ein grei deal for oss. g innover mot Stabburselva var barnemat i forhold til g innover viddene i Tana. Her var det flatt og ikkje bratt, og heller ikkje s langt. Morten fekk sekken med lavvoen. Overraskinga hans var stor over at ein lavvo var s tung, men som tidlegare Forsvars-tilsett og FN-soldat klaga han ikkje hglytt. Det skulle seinare visa seg at det i sekken lg to lavvoar. Morten passar framleis p minna oss p denne fadesen med jevne mellomrom.

Stabburselva er vakker. Naturen er heilt spesiell, med freskog og litt smbjrk innimellom. Me slo leir saman med Morten og to karar fr Troms. Og me starta fiska. Me hadde usigelig god tru p dette. Det skulle imidlertid ikkje g lenge fr me fann ut at laksen sat langt inne denne gongen ogs. Me beslutta reisa oppover elva, dette fordra ein tur ned til Lakselv for kjpa nye kort og meir proviant. Lakselv sentrum er nok - eg beklagar seia dette - ingen vakker plass. N skal det seias at det er mange plasser i Finnmark som ikkje er vakre reint bygningsmessig. Dei blei jo relativt skamforne av tyskarane der oppe. Likevel m eg seia at det m d g an f det litt trivelegare enn dei har ftt det i Lakselv. Ein bygning her og ein bygning der, med litt skrap og drit imellom. Ikkje noko for auga. Men reinsdyrkjt hadde dei. Og ei gryte til ein billig penge.

Om kvelden var det fest i leiren med reinsdyrsuppe og meir fisking. Men laksen beit ikkje. Dagen etter la me ut p ekspedisjon. Me kryssa elva i eit konglomerat av sm vatn - i ein gammal bt Morten trudde han hadde lov lna. Kjetil var - det fins ingen annan mte beskriva dette p - drita nervs under btturen. Me sat fire mann i ein halvrten robt og lea oss sakte men sikkert framover. Eg ser tilbake p den turen som vakker, Kjetil har nok dystrare tankar vil eg tru.

Oppe i den nye kulpen traff me folk. Samuel Antti - ein godt vaksen flgefiskar og reindriftssame. Han ga oss bokna reinsdyrkjt og moltesyltety, og for det er me evig takknemlige. Me traff og ge - som tidlegare hadde vore gift med Mari Boine Persen. Det var ein kulturell bonus me ikkje hadde rekna med. Han dreiv forlag i Indre - eller var det Ytre - Billefjord. Og laks var der i hopetal. Det m ha sttt hundrevis av laks i den hlen. Men ikkje tale om at dei ville bita. Me fiska i timesvis, utan f eit einaste napp. Rundt oss hoppa laksen. Det var mest som den gongen eg fiska makrell midt i ein stim utan f napp. I Finnmark hadde eg ikkje hagle i bten. Det hadde eg p makrellturen...

Heimturen blei ikkje utan dramatikk, d me gjekk oss litt vill. Me gjekk i ein gigantisk sirkel fr me fann bten att.

Etter denne lange - og fiskemessig drlige - turen, mista eg gnisten. Eg tenkte at eg ville nyta den siste dagen i Finnmark utan ha laksedepresjon. Eg vart difor ikkje med p fisketur dagen etter, men haldt meg i leiren og las og pakka ned utstyr.

P kvelden kom Bjrn, kompisen til Morten. Etter ha fiska i fem minutt lg ein laks p land. Det var sjlvsagt gledeleg, men frst og fremst forferdeleg provoserande. Her hadde me fiska i dagesvis utan resultat, s kom denne Bjrn og fekk laks umiddelbart. Eg monterte stanga att og marsjerte ut i elva.

Heilt nede p brekket, der vatnet tippa over ein liten kant, beit laksen p. Det vart ingen storkamp - lydig og roleg vart han berga p land. Men du, kor glad eg vart. Ein kilo med laks kan gjera meg forferdeleg lykkeleg. Eg trur bde Bjrn og Morten fekk seg ei ny oppleving av kor glad eit menneske kan bli over noko lite, medan Kjetil og Leiv Magne hadde sette dette fr.

Laksen vart salta og lagd nederst i sekken. Der lg han nesten eit dgn fr han kom seg i frysa. Seinare p hausten vart han servert med poteter og agurksalat. Min frste Finnmarks-laks, men ikkje den siste.

Den femte

Bjerkreimselva, 10. juni 2007 klokka rundt fem, seks, sju p ettermiddagen.

Stolt fiskar med slvblank laks hengande p det legendariske laksestativet bak vogna p Vinningland.

Det var p det skalla tidlegfisket, fr det ordinre fisket byrjar. Det var meg, Kjettan og Leiv Magne p tur. Me rigga vogn og me rigga stenger. S var det avgarde. Fiskekortet byrja klokka 12 om natta, og det var ganske s lyst. I fire, femtida fekk eg p laks p Gjedrem. Eg hadde svidt flga uti d ein slvblank skapning kom og tok for seg av den svarte flga av hundehr. Eller var det rev? Nedover hlen med laksen, eg skjelvande p land.

S skjer det verste som kan skje, nest etter at laksen dett av. Stanga knekk.

Dette var ikkje godstanga. Dette var reservestanga eg hadde kjpt for ein billg penge i Finland ret fr. Sas hadde nemleg ikkje klart f stanga fr flyet fr Stavanger til flyet til Kirkenes. Eg mtte reisa til Tana utan stang. Det var som reisa til Mount Everest utan vindjakke. Eg var langt nede. Sas lova meg stanga. Om nokre dagar. Eg var eitrande. Ein tur til Finland, og ny stang til under tusenlappen var i boks. Du, kor eg angra der p Gjedrem ein tidleg laurdagsmorgon d den kneistra i glasfiberen og stanga knakk. Med ein laks i andre enden.

ha laks p kroken er vanlegvis ei stor oppleving. Eg blir fylt av takk, og ei visse om at dette, dette er verkeleg leva. D eg hadde knukken stang og stangtuppen var nede og dunka p laksenasen, var det ikkje mykje stas, skal eg fortelja. Eg fekk panikk, og byrja kyra laksen aaaalfor hardt. Snart var han inne der eg stod. D fann laksen ut at dersom han tok turen bak ftene mine og rundt p andre sida, ville han klara slita seg laus fr flga. Og det var nettopp det han gjorde. Avgarde. Der stod eg med knukken stang og avstukken laks. det var tungt g tilbake til bilen.

Eg ringde Leffy. Han hadde ekstra stang, og kone som skulle srover. Eg lnte reservestanga hans og gjekk opp att der eg hadde mista laksen fr p dagen. Og trur du flaten meg ikkje eg fekk p ein - mistenkeleg lik - laks? Denne gongen tok eg det heilt med ro, og fekk Leiv Magne til assistera. Ein vakker, vakker slvblank laks p rett under 3 kilo. Ein tidleg juniettermiddag. kor glad eg er - den dag i dag - at eg fekk lov oppleva det.

Dagen etterp var det s varmt at me bestemte oss for sj elva fr lakseperspektiv. Me heiv oss i elva og flaut nedover eit par kilometer. Me sg ikkje ein einaste fisk.

Etterp har eg nok vore tilbake p den staden eg fekk fisken over 30 gonger. Eg har aldri vore borti ein einaste laks.

Den fjerde

Bjerkreimselva, 11. juli 2006 klokka cirka ni om kvelden. Eller halv ti. Kven bryr seg?


Den fjerde. Teken p same stad som den tredje. Det var heilt sjukt. Lakse-mentor Kristian stod med meg og sg p. Det skjer jo aldri. Han fiskar stort sett sjlv. Men denne kvelden var han der, p sida mi. Han var der d ein laks beit p, og han var der d eg mista han etter kort tid. Han var der d ein ny laks beit p like etter, og han var der for hjelpa meg med f beistet p land. dette var ein gild laks. 6,2 kilo. Det veit eg fordi eg blogga om han i sommaren 2006-oppsummeringa mi.

Eg hugsar ikkje mykje rundt fisketuren ellers. Men det var medan vogna vr var p Vinningland. Nabo Leif er linselus i mrket bak meg. Ein svrt triveleg danske som var flink fiska og flink arrangera grillfestar for andre fiskarar. Som ein kan sj p stativet bak meg var dette ein god kveld i Bjerkreimselva. Eg ngde meg imidlertid, som vanleg, med ein.

Den tredje

Bjerkreimselva, 10. september 2005 cirka klokka 0900


Her har eg gtt rundt og trudd ein del ting om denne laksen. Eg har trudd det var min andre, eg har trudd eg fekk han eit anna r, og har trudd at han var strre. Eit monster. Men han kan d ikkje vera over seks kilo eller kanskje seks og eit halvt? Eg har trudd eg har landa laks p over sju. Men det har eg ikkje. Ikkje tale om. Dessutan har eg trudd at dette blidet var borte for godt. Men trur du ikkje eg fann mappa i ei anna mappe? Grunnen til at eg visste at eg hadde ftt han i 2005 var at me reiste ned til Egersund for sj Viking-Rosenborg p Corner Pub. For ein plass. Eg hugsar at ein kar hadde ftt altfor mykje innabords og deisa i golvet fr ein hg stol d Viking scora eit av dei siste mla, og me mtte forklara gjesten vr fr Sr-Afrika at slikt ikkje var heilt vanleg. For me hadde gjest med oss. Ein kar Kjetil kjende. Han var indremedisiner, og beklaga seg sterkt over at eg valde eta komle p ferja over Boknafjorden. Me kom ikkje til f leva lenge i landet, meinte han, om me t komle og bacon. Han har nok eit poeng - men kven vil vel leva lenge i landet utan komle? Og utan bacon?


Nei det var ei gild helg. Ei strlande helg, var det. Tidleg september. Tidleg laurdag. Me tok oss ut, og delte oss i tre. Eg gjekk verst, Kjetil og David - var det ikkje det han heitte mon tru - nedforbi. Kvar det var i elva, kan eg ikkje sei. Det er nemleg slik med oss laksefiskarar, at me er nokre lgnaktige svin. Dei to frste fekk eg p plasser der alle fiskar. Den tredje p ein plass der ikkje mange fiskar. Derfor er det heilt uaktuelt fortelja om kvar det var. Eg innser at svrt f av dei som les bloggen min blir konkurrentar i Bjerkreim, men ein laksefiskar sin logikk seier at ein aldri veit kvar informasjonen ein gir fr seg havnar. Og at det kan henda at dersom ein rper ein god fiskeplass til ein totalt fiskeuinteressert person, kan denne informasjonen havna hj nokre som str der og opptek plassen neste gong ein er ute p fisketur. Og lite er verre enn ein annan fiskar p gromplassen. Alle andre fiskarar er i utgongspunktet toskar og idiotar.

Eg fekk laksen p d eg skulle til byrja trekka inn flga. Eg meiner bestemt at alle dei tre frste laksane mine tok d eg byrja trekka inn flga. Det er rart korleis eg kan hugsa det s sikkert, men slik er det. Eg kjende at dette var noko anna enn det eg hadde vore borti fr. Det var svintungt, og ikkje ville laksen inn til land. Langt ned i hlen drog han avgarde. Etter det som fltes som eit par timar, men som nok var nrmare eit kvarter, tjue minutt, fekk eg sj han frste gong. Det var mykje trr og steinar og vatn over alt, men d laksen byrja bli trytt og leggja seg over p sida fekk eg lirka han inn p ei grunne og slept han i land etter halen. du store allverda s glad eg var. Eg lg og skalv av lykke p kne, medan blodet rant fr laksen. Stakkar laks. Heldige meg. I triumf gjekk eg ned til dei andre. Laksen vart lfta over hovudet, og Kjettaen fekk seg litt av ei overrasking. Sr-Afrikanaren kalle meg berre "The Master Fisherman" resten av helga.

Han skulle berre visst at eg hadde min frste tur i Bjerkreimselva i 1996, og at den frste laksen alts lg p land i 2005.

Den andre

Bjerkreimselva, 26. august 2005 cirka klokka tte om kvelden

Ngd fiskar med eit litt anstrengt smil. I motsetning til bildet av den frste laksen min, som eg for alltid kjem til irritera meg over at er drleg, kjem dette inn under kategorien akseptabelt laksebilde. Dersom me ser vekk fr ansiktsuttrykket mitt, d.

Dei sa det jo. Kjetil og dei. Dei sa at nr den frste laksen frst var p land, s var det berre eit sprsml om kort tid fr den neste kom. Eg hugsar at eg kjrte ned fr Lundeneset og stod i ein frustrerande k p motorvegen. Eg kom til Vinningland og rigga i rekordfart. Rykta sveiv om at det var Texas i elva og at kvotar vart fylte. Eg stakk opp til Apelandshlen. Eg klarar ikkje hugsa om det var mykje eller lite vatn - og det irriterer meg litt. Eg hugsar og ein forferdeleg enerverande srlending som ikkje lenge i frevegen hadde belrt meg om laksefisket sine lyndomar. Problemet mitt er at eg ikkje kan mislika han 100% - slik besserwissarar fortener. Han lrte meg nemleg noko som eg har hatt nytte av seinare. Nemleg mending. Det gr ut p tilpassa farten flga har i vatnet. Og denne seine augustkvelden m eg ha menda ganske bra. For eg fekk denne, og mista ein til.

At eg mista den andre, plagar meg den dag i dag. Eg har enn ikkje kome fr ein fisketur med meir enn ein laks. Og det er skikkeleg irriterande. Det hyrer med til historia at Leffy fekk kvoten denne kvelden. Eg veddar p at han ikkje klarar skilja denne kvotefyllingskvelden fr nokre av dei andre han har hatt.

Det er signinga med ikkje f s mange. Ein hugsar og set pris p kvar minste sild ein dreg opp.

Navlebeskuande oppsummering

Eg har vore p laksefiske i helga. Den siste laksehelga har dei siste ra vore forbunden med bde opp- og nedturar. I r vart det helst berre opp, om ein ikkje tek med Viking-kampen. Og det gjer me vel ikkje? Nei. Det gjer me ikkje.

Eg fekk laks i helga. Det er ikkje noko som skjer for ofte, men i r var det tredje gongen. Difor er det p tide gjera det eg no skal gjera, fr eg byrjar glyma. Planen n er ta ein systematisk gjennomgang av alle laksar eg nokon gong har ftt. Allerede her er det nok mange som ikkje orkar lesa lenger, men d er det viktig at du kjem i hug kvifor eg har denne bloggen: Den er for min eigen del. Ikkje din. At du les er kjekt, det er ikkje det. Men eg hadde nok hatt blogg sjlv om ikkje ei einaste sjel vitja han. Og dei som tenkte for seg sjlv at g gjennom alle laksane eg nokon gong har ftt skal vera svinte gjort, kan berre klabba igjen. Hyrer du, onkel Ingvar? Dessutan skal eg ikkje ta alle p ein gong. Det fr vera mte p.

Me byrjar med den frste.

Nummer ein, Bjerkreimselva, 12. august 2005 klokka 0630


Eg hugsar det meste. Eg sto opp tidleg, tidleg. Eg gjekk ned til Skiftet, rett nedforbi campingvogna vr. Eg var framleis bitter og sur fordi eg hadde mista laks i Tana i det eg skulle landa han. To r tidlegare. Gru og smerte. Men det var lenge sidan, og eg hadde blod p tann. Blod p tann, sjlv om eg innerst inne aldri kunne tenkja meg at eg nokon gong kom til f laks p flge. Men s, heilt plutseleg, hogg det til. Eller hogg og hogg. Det var ikkje akkurat eit beist som beit. som eg skalv. Heile meg rista. Ftene gjekk som trommestikker. Eg sleit med koma meg til land. Men til land kom eg. Laksen blei berga i land i ein bekk, og eg meiner bestemt at det var Kjetil som var med p landinga. Sjlv nektar han, og pstr at det var Leffy. Sikkert er det uansett at eg ringde heim og fortalde om storhendinga, som om det var eit barn som var kome til verda. All denne gleda for ei lita svidde. Men det er n ein gong slik at den intense kjensla av lykke eg hadde d eg bar 1,2 kilo Bjerkreimsvidde opp til campingvogna ikkje kan liknast med s mykje eg har opplevd sidan.

Vel, utanom alle dei andre laksane d. Og no kjem det ein ny laksehistorie kvar dag framover. Er planen.

Haustslepp

Eg har jaga kalvar i dag. Med mor, Dorrit og Oddvar. Fr tredje neset til Krossnes. Alt gjekk bra, heilt til me kom til slutten av frste neset. D skar eit par kalvar ut, og Dorrit og Oddvar, som haldt teten, mista kontroll. Ja, Oddvar. De mista kontroll. Eg veit at du prver legga skulda for dette p Dorrit, sekundrt meg, og trtirt mor, fordi me ikkje fulgte med, men faktum er at du og Dorrit var nrmast d det skjedde. Kalvane skar ut. Og du og Dorrit var nrmast.

Frykta for at dei skulle g over til Trond var det verste for meg.

Hadde dei gtt over til Trond, hadde me hatt eit hendelse med kalvejaging i timesvis. Det har aldri skjedd meg at kalvarne har gtt over til Trond. Det hadde vore typisk om det skjedde i kveld, nr bonden sjlv ikkje var med.


Det heile er under kontroll. Dorrit (ifrt mi bukse for hvet) og Oddvar styrer kalvane mot Krossnes. Leif Endre er litt for seint ute tp sin ATV til f med seg dramaet eit par minutt tidlegare.

Vel, det vart ikkje s dramatisk. Oddvar og Dorrit fekk geleida kalvane opp, dei gjekk heilt fint inn i jernleet, og d hadde me dei. For dei av mine lesarar som ikkje er kjende med geografien: Nr du jagar dyr heim fr neset, er det alfa og omega f dei gjennom jernleet. D er dei heime. Og nr kalvane var komne gjennom, var det berre eit sprsml om tid fr me hadde ftt flytta dei dit dei skulle.

Me hadde fullfrt oppdraget.

Fullfrt oppdraget spass bra at eg lot resten av familien ta kalvane dei siste par hundre metera utan mi hjelp. Eg stakk heim for klippa hekken for siste gong i r. Og for rydda vekk Oddvar sitt fantastiske kanalsystem som redda huset mitt for bli tatt av flaum for eit par veker sidan.

Vel vel.

Det er haust.

Det er p tide f gang p bloggen att. Nok ein sommarferie er over. Og det p den frste kvelden i 2010 der eg har vore ute heile kvelden og ikkje ftt frost i meg. Ein flott kveld p Judaberg med Trygve og Gisle. No kan hausten byrja. Sjlv om eg mislikar han sterkt, har han nok eit par gode ting by p.

Ei liste

For nokre r sidan var lister hot stuff. No kjem eg etter, med ei liste.

Lista er over matvarer eg ikkje kjem til slutta eta, uansett kor mange ulike kosthaldsekspertar som seier at dei gjer livet ditt drlegare enn det allereie er.

1. Poteter
2. Brd
3. Kvit fisk
4. Indrefilet av ulike typar dyr
5. Mjlk
6. Mormor si sjokoladekake
7. Gongkaker
8. Komler
9. Pinnekjt
10. Kinderegg

Kaka

Eg er totalt kaka, og dette er grunnen: For tredje r p rad gjekk eg til Preikestolen. Ein heil gjeng fr Lundeneset tok turen. Gildt!


Makne og Maria p myra.


Rette etter denne plankekjringa kjem det ei svr ur.


Nr ein kjem opp ura, er ein sliten og trytt.


Oppe! Galningane p kanten er mine folk. Eg skjelte dei sjlvsagt ut, alle som ein.


Andre tur p ei veke med LIvi - Paris sist veke, Preikestolen n. Kvar skal me hen neste helg, spr bare eg.


Det som er facinerande med koma opp p Preikestolen, er at alt er klinisk likt som fr. Alt anna forandrar seg. Ikkje Preikestolen. Her ser det likt ut som det har gjort dei siste 10 000 ra eller noko.


Det drikkes.


Dette lille lyset mitt, det skal skinne klart.


Kule damer.


Maria var p Preikestolen for frste gong, og sa seg ngd.


Makne og Maria. Flotte mennesker.


Maknoen hadde ei eiga evne til finna gode sitje-steinar.

No er eg svrt trytt. Og har vondt over alt.
Les mer i arkivet August 2017 August 2016 Desember 2015
hits